Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 1/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał skarżącym A. i W. małżonkom P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwaną dalej P.p.s.a.) stwierdził, że sytuacja materialna skarżących uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podniósł, iż z materiałów dowodowych zebranych w sprawie wynika, że sytuacja materialna skarżących jest bardzo trudna, stanowi wręcz ubóstwo i poniesienie przez nich kosztów sądowych, w szczególności wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł spowodowałoby uszczerbek koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ponadto Sąd stwierdził, że zachodzą podstawy przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, tym bardziej, że pozbawienie takiej pomocy uniemożliwiłoby im korzystanie z prawa do sądu i rozpoznanie skargi.
Na powyższe postanowienie uczestnik postępowania Z. K. złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że przedstawiona przez skarżących sytuacja finansowa odbiega od stanu faktycznego, ponieważ W. P. od około trzech lat systematycznie wyjeżdża za granicę w celach zarobkowych. Ponadto uczestnik postępowania oświadczył, że skarżący posiadają sprowadzony jesienią 2005 r. samochód marki Ford Mondeo, tym samym ich sytuacja finansowa jest bardzo dobra i nie zasługują na pomoc w zakresie zwolnienia ich z tytułu opłat sądowych. Złożony przez skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy Z. K. traktuje jako próbę wyłudzenia środków od Skarbu Państwa.
W dniu 4 lipca 2006 r. skarżący wnieśli pismo, w treści którego wskazali, że podane w zażaleniu Z. K. informacje są nieprawdziwe i nie znajdują oparcia w stanie faktycznym. W. P. oświadczył ponadto, że nie posiada dodatkowego źródła dochodów, a aktualnie jest bezrobotny i poszukuje pracy. Przyznał, że posiada 13 - letni samochód, który jest niezbędny dla rodziny, gdyż często wozi nim chore dzieci do lekarza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie uczestnika postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy może być w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, po przeanalizowaniu załączonych do akt sprawy dokumentów stwierdził, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest zgodne z prawem.
A. i W. małżonkowie P. złożyli bowiem stosowny formularz urzędowy, w którym przedstawili szczegółowo sytuację osobistą i majątkową swojej rodziny. Dodatkowo zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2006 r. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwał skarżących do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez wskazanie wysokości bieżących wydatków, przedłożenie zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, wskazanie przez W. P. źródła utrzymania jak i wysokość dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych, wskazanie wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie rodziny. Oświadczenia majątkowe oraz powyższe informacje według Sądu umożliwiały dokonanie oceny, czy wnioskodawcy spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 w/w ustawy.
W. P. od dwóch lat jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie posiada stałego zatrudnienia. Z oświadczenia wynika, że wykonuje jedynie prace dorywcze. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego oraz przedmiotów wartościowych tj. o wartości powyżej 3000 euro. A. P. od czterech lat przebywa na urlopie wychowawczym. Posiada dom o pow. 40 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,22 ha przeliczeniowych. Dodatkowo jak wynika z przedłożonego do wniosku zaświadczenia Urzędu Miejskiego w Janowie Lub. z dnia 27 kwietnia 2006 r. jej dochód roczny z gospodarstwa rolnego wyniósł 356 zł.
Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu Wojewódzkiego uzasadniały przyznanie A. i W. małżonkom P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych, bowiem skarżący wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Wbrew zarzutom uczestnika postępowania Z. K. brak podstaw do przyjęcia, że skarżący nie spełniają przesłanek do przyznania im prawa pomocy. Wskazane w tym zakresie fakty, mające świadczyć o ich bardzo dobrej sytuacji majątkowej, jak systematyczne wyjazdy W. P. za granicę w celach zarobkowych oraz posiadanie sprowadzonego samochodu marki "Ford Mondeo", nie mogą zmienić tej oceny, bowiem skarżący wykazał w oświadczeniu majątkowym z dnia 27 marca 2006 r., że wykonuje tylko dorywcze prace, nie uzyskuje zaś stałego miesięcznego dochodu, nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. W piśmie z dnia 4 lipca 2006 r. skarżący przyznał, że jest właścicielem 13-letniego samochodu, którego wartość z pewnością nie przekracza wskazanej kwoty. A. P. również nie posiada stałego miesięcznego dochodu przynajmniej zbliżonego do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Na utrzymaniu zaś wraz z mężem mają dwoje małoletnich dzieci.
Z tych też powodów, nie poparte żadnymi konkretnymi dowodami argumenty Z. K. nie mogły stanowić wystarczającej podstawy wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Należy podnieść, iż z postanowieniem w sprawie przyznania prawa pomocy nie wiąże się powaga rzeczy osądzonej. Jeżeli okaże się, że wnioskodawcy wprowadzili Sąd pierwszej instancji w błąd bądź zmienią się okoliczności faktyczne, orzeczenie w sprawie prawa pomocy z urzędu lub na wniosek może być zmienione.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.