Postanowienie NSA z 8 lutego 2006 r., II OZ 82/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt II SA/Ol 581/05, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym

Sprawa

w sprawie ze skargi A. i K. B. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 9 czerwca 2005r., Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi postanawia oddalić zażalenie

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA - Eugeniusz Mzyk

Uzasadnienie

II OZ 82/06

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt II SA/Ol 581/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania A. i K. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi w/w na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 9 czerwca 2005r., w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd przytoczył, że według danych wskazanych przez wnioskodawców czteroosobowa rodzina utrzymuje się z emerytury pobieranej przez A. i K. B. oraz renty syna w łącznej kwocie 2.264 zł miesięcznie. Z tych dochodów pokrywają koszty wyżywienia, odzieży i lekarstw, jednakże – jak wskazał Sąd Wojewódzki - wysokość tych wydatków nie została udokumentowana. Okoliczność dotycząca utrzymywania pełnoletnich synów (45 lat i 52 lata), nie stanowi, zdaniem Sądu, o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Również sam fakt bycia emerytem nie stanowi automatycznie o zasadności przedmiotowego wniosku. Poza tym Sąd stwierdził, iż mylny jest pogląd, że o istnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy decyduje wyłącznie wysokość dochodów i potrzeby rodziny, nie zaś stan majątkowy wnioskodawcy. Posiadanie nieruchomości rolnej o pow. 1,88 ha, obecnie według oświadczenia skarżącego nie uprawianej, stwarza uzasadnione domniemanie faktyczne, że wnioskodawca posiada zasoby majątkowe pozwalające na zabezpieczenie kosztów postępowania sądowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 26 października 2005 r., wniósł A. B.. Skarżący zarzucił, że Sąd Wojewódzki wadliwie ocenił stan majątkowy strony. Skarżący podniósł, że w przypadku wystąpienia wątpliwości Sąd zobowiązany jest do ich wyjaśnienia, a Sąd żadnych czynności w tym kierunku nie poczynił. Nielogiczne jest, wg skarżącego, stwierdzenie Sądu, że "wszczynając postępowanie sądowe powinien się liczyć z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego". Zdaniem skarżącego, Sąd pominął w całości to, że wniosek strony dotyczy wyłącznie zwolnienia z kosztów wpisu i związany jest z ich trudną sytuacją materialną, schorowanych emerytów, otrzymujących niewysokie świadczenia z KRUS, zamieszkujących w małej miejscowości w województwie Warminsko - Mazurskim, utrzymujących, ze względu na bardzo wysokie bezrobocie, dwóch dorosłych synów, z których jeden jest osobą o stwierdzonej znacznej niepełnosprawności. Oboje małżonkowie B. mają prawie po 80 lat i obecnie nie są w stanie zapłacić wpisu sądowego związanego z zaskarżeniem orzeczenia organu administracyjnego. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest uzasadnione. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W związku z tym unormowaniem należy przypomnieć, że określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy oraz że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004r., str. 319). Co więcej prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy państwa osobom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów postępowania. Tym samym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy.

Jak wynika z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy A. B. wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nie jak twierdzi wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza tego wynika również, że wnioskodawca wraz z żoną i synem, pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadają stały miesięczny dochód w wysokości 2.264 zł (dochód ten przypada na 4 dorosłe osoby) oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,88 ha.

W tej sytuacji podzielić należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że wnioskodawcy są w stanie ponieść koszty sądowe. Wbrew odmiennym wywodom zażalenia trafne jest również stwierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący wszczynając postępowanie sądowe (a jak wynika z akt sprawy nie jest to pierwsze postępowanie sądowe z wniosku skarżących) powinni liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów.

W tym stanie rzeczy skoro wywody zażalenia sprowadzają się jedynie do polemiki z ustaleniami zaskarżonego postanowienia należało, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powoływanej już ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. orzec jak w sentencji.