Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. WSA we Wrocławiu w trybie uproszczonym oddalił skargę D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
Pismem z dnia 20 kwietnia 2017 r. D. W. i M. W. nadesłali formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazali w nim m.in., że nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego oraz to, że na ich dochód składa się emerytura D. W. i M. W. (w tym dodatek pielęgnacyjny) – bez podawania kwot. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawcy zaliczyli koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł, wydatki na leki – około 800 zł oraz koszty postępowań sądowych i administracyjnych (pisma procesowe i dojazdy do sądu, opłaty) – 1.000 zł.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do przedłożenia do akt sprawy szeregu dokumentów które przedstawiły by sytuację materialną skarżących.
D. W. i M. W. nie udzielili na powyższe wezwanie żadnej odpowiedzi i nie nadesłali żadnych dokumentów. W dniu 12 maja 2017 r. skarżący D. W. i M. W. nadesłali kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazali w nim m.in., że nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego oraz to, że na ich dochód składa się emerytura D. W. w kwocie 1.305 zł i M. W. w kwocie 1.770 zł (w tym dodatek pielęgnacyjny). Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawcy zaliczyli koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł, wydatki na leki – około 800 zł na osobę oraz koszty postępowań sądowych i administracyjnych (pisma procesowe i dojazdy do sądu, opłaty).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w z art. 258 § 4 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. dalej p.p.s.a.) oddalił wniosek skarżących o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie są na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Skarżący zignorowali jednak wezwanie referendarza i nie przedstawili wiarygodnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową. To zaś oznacza, że wnioskodawcy zaniechali rzeczywistego przedstawienia sytuacji majątkowej. W ocenie Sądu podane mogły być wyłącznie dane zawarte we wnioskach na urzędowych formularzach nadesłanych do Sądu w dniu 20 kwietnia 2017 r. oraz w dniu 10 maja 2017 r. Z danych tych wynika, że skarżący dysponują miesięcznie kwotą 3.075 zł. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, na leki wydają ok. 800 zł, a na prowadzenie postępowań sądowych i administracyjnych około 1.000 zł miesięcznie. Łącznie więc skarżący ponoszą koszty utrzymania w wysokości 2.300 zł miesięcznie.
Przyjmując przedstawione dane za wiarygodne, uznać trzeba, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynym kosztem sądowym ciążącym obecnie na skarżących jest opłata kancelaryjna za odpis wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2017 r. z uzasadnieniem w sprawie o sygn. II SA/Wr 434/15, w wysokości 100 zł. Obowiązek uiszczenia niniejszej opłaty jest skarżącym wiadomy od kilku miesięcy, a uzyskiwane dochody pozwalały na poczynienie oszczędności na ewentualne pokrycie tego kosztu sądowego.
Sąd ocenił również, że skoro sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia zwolnienia ich z kosztów sądowych, to nie są również spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Innymi słowy, brak jest podstaw, aby kredytować działalność profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej ze środków publicznych.
Pismem z dnia 2 lipca 2017 r. D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 31 maja 2017 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy przyjmując, że nie wykazali, iż spełniają ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena Sądu I instancji była prawidłowa.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że informacje podane przez D. W. i M. W. są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, a nadto budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Nienadesłanie dokumentów, o które skarżący zostali wezwani spowodowało niewypełnienie obowiązku współdziałania z sądem, uniemożliwiając tym samym ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. W konsekwencji, nie zaistniała możliwość rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Słusznie Sąd I instancji uznał, że dysponując jedynie danymi określającymi wysokość wspólnego dochodu Państwa W. określonego we wniosku na 3 075 zł, jak również udzielonymi ogólnikowymi i niepełnymi informacjami dotyczącymi wysokości ponoszonych wydatków i dochodów, należy przyjąć, że D. W. i M. W. nie spełniają przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przeanalizował stan faktyczny sprawy i stwierdził, że z argumentacji strony nie wynika, by nie było możliwe wygospodarowanie środków koniecznych do poniesienia kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, tak więc nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w konsekwencji zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.