Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 147/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącym E. i Z. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując analizy danych zawartych we wniosku Sąd ustalił, że skarżący utrzymują się wraz z pięcioma pozostałymi członkami swojej rodziny z dochodów, które łącznie opiewają na kwotę 6700 zł, co w zestawieniu z kwotą 500 zł, do której uiszczenia zostali wezwani pozbawia ich sytuację charakteru wyjątkowej, uzasadniającej pozytywne rozpoznanie wniosku. W ocenie Sądu stanowiska tego nie może podważyć twierdzenie skarżących, że cała emerytura teściowej przeznaczana jest na lekarzy i lekarstwa, zaś wynagrodzenie syna na naukę, bowiem po odjęciu w/w obciążeń pozostaje jeszcze kwota 4500 zł.
Na powyższe postanowienie E. i Z. W. wnieśli zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że dochód 4500 zł brutto na 5 osób, daje kwotę 3000 zł netto, a po opłaceniu m.in. opłat podstawowych w kwocie 1600 zł, dojazdów i kosztów nauki dzieci 800 zł, pozostaje kwota 600 zł. Skarżący oświadczyli, że zwolnienie z kosztów sądowych wyrówna ich szanse w sporze z monopolistą, a kontynuacja postępowania przez sąd zapobiegnie łamaniu prawa i przyczyni się do sprawiedliwego jej rozstrzygnięcia.
W konkluzji zażalenia skarżący domagają się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zwolnienia ich od ponoszenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Z takiego stanu rzeczy wynika, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania na podstawie okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazali w sposób przekonywający, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro bowiem uzyskują dochody w ustalonej przez Sąd wysokości, to brak podstaw do uznania, że nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Stanowisko to jest uzasadnione tym bardziej, że skarżący w toku postępowania nie udokumentowali, że ich dochody są uszczuplone o jakiekolwiek inne wydatki o stałym charakterze, zajmujące taką część dochodów, że poniesienie kolejnych, związanych z koniecznością wpłaty wpisu sądowego, wywołałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla skarżących i ich rodziny.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak sentencji.