Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 259/08 odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że skarżące Stowarzyszenie zrzeszając niewielką liczbę członków musi uwzględnić konieczność ponoszenia określonych wydatków w prowadzonej działalności i uwzględniać również potrzebę ponoszenia opłat, związanych z występowaniem jako strona w sprawach sądowych. Sąd podkreślił, że stowarzyszenie zwykłe prowadzi działalność ze środków uzyskanych ze składek członkowskich. Obowiązek finansowania działalności skarżącego Stowarzyszenia nie może zatem zostać w całości przerzucony na Państwo. Ustawodawca przewidział instytucję przyznania prawa pomocy i zwolnienia od kosztów sądowych jedynie w przypadkach wyjątkowych, dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Zdaniem Sądu tego rodzaju okoliczność w sprawie nie zachodzi. Sytuacja materialna skarżącego Stowarzyszenia pozwala bowiem na poniesienie kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że nie jest w stanie ponieść żadnych koszów postępowania, ani nie wykazało, iż nie ma środków dostatecznych na poniesienie pełnych kosztów.
Na powyższe postanowienie, w dniu 20 czerwca 2008 r. Stowarzyszenie [...] złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej P.p.s.a.) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o jaki wnioskuje Stowarzyszenie, następuje w przypadku wykazania nieposiadania przez wnioskującego dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).
Należy wskazać, że w myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich. Natomiast przepis art. 33 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przewiduje możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem zysków na działalność statutową. Skoro z możliwości takiej nie korzysta, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że fakt, iż stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków - chociażby w drodze obowiązkowych składek.
Z dokumentów złożonych przez Stowarzyszenie [...] (regulamin Stowarzyszenia) wynika, że swoją działalność prowadzi dzięki pracy społecznej swoich członków, a regulamin Stowarzyszenia nie przewiduje składek członkowskich. Skoro Stowarzyszenie zrezygnowało z pobierania składek od swoich członków, pozbawiając się w ten sposób jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłoby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona odstępując od pobierania składek członkowskich, nie może przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa.
Należy zatem uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w postanowieniu.