Uzasadnienie
D. K. i S. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W dniu 14 marca 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że utrzymuje się ze swojej i żony emerytury. Jest w podeszłym wieku i cierpi na wiele dolegliwości. W formularzu strona podała, że otrzymuje 2,085,00 zł emerytury, a żona 1300 zł.
Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez skarżącego i jego żonę (decyzja ZUS/odcinek emerytury), wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty zakupu leków (leczenia).
W dniu 5 maja 2017 r. do Sądu wpłynęły dokumenty nadesłane przez skarżącego, z których wynika, że legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, pobiera emeryturę w wysokości 2295,71 zł, a żona w wysokości 1559.84 zł. Jednocześnie przedstawił rachunki: za prąd – 904,46zł (za 2 miesiące) oraz 252,96 zł, za wodę i kanalizację – 235,19 zł, za zakup sprzętu medycznego – 152,96 zł. Powyższe rachunki są wystawione na córkę strony skarżącej – M. K., a na rachunkach za media znajduje się odręczna notatka, że koszty są ponoszone po połowie. Skarżący dołączył jeszcze rachunki za swoje leki (z kilku miesięcy)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że S. K. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, przedstawione rachunki za leki nie odzwierciedlają kwoty podanej w formularzu, podobnie kwoty emerytur wynikające z decyzji ZUS o waloryzacji są wyższe od podanych w formularzu. Oświadczenie skarżącego, że opłaca połowę kwot wynikających z rachunków wystawionych na jego córkę – M. K. nie zostało poparte żadnym dowodami. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 czerwca 2017 r. wniósł S. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący dostatecznie nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Należy zauważyć, iż art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Skarżący został wezwany przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Nie nadesłał dokumentów potwierdzających wydatki oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Działanie Sądu pierwszej instancji oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a. zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem rozpatrzenia wniosku skarżącego. Brak oświadczenia skarżącego w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości w zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków.
Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.