Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie wstrzymania prowadzenia samowolnych robót budowlanych oraz nałożeniu na skarżącego określonych obowiązków umożliwiających legalizację samowoli budowlanej (przedstawienie: - zaświadczenia właściwego organu o zgodności inwestycji z planem miejscowym albo decyzja o warunkach zabudowy; 4 egzemplarzy projektu budowlanego; - oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane).
W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że samo żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia uczynienia zadość temu żądaniu. Innymi słowy dokonywana przez sąd ocena wystąpienia w określonym przypadku przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku, która powinna być spójna i odnosząca się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy.
Zatem w celu wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez wnioskodawcę, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła w wystarczającym stopniu zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazano bowiem w sposób bardzo lakoniczny, że wykonanie zaskarżonego postanowienia grozi nakazem rozbiórki, co łączyć się będzie z wyrządzeniem skarżącemu znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże zastosowanie ochrony tymczasowej, przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a., musi łączyć się z bezpośrednimi następstwami wykonania zaskarżonego aktu, a nie z jego ewentualnymi skutkami. W przypadku nakazu wstrzymania prowadzenia robót budowlanych znaczna szkoda może wiązać się np. ze znacznymi kosztami czasowego zabezpieczenia inwestycji.
Z kolei trudne do odwrócenia skutki, to takie, których nie można będzie odwrócić po wznowieniu robót budowlanych, w związku z uwzględnieniem skargi przez sąd. Łączenie nieodwracalnych skutków prawnych, polegających na rozbiórce obiektu, z wykonaniem zaskarżonego postanowienia nie jest zatem zasadne, gdyż rozbiórka jest następstwem realizacji obiektu budowlanego w ramach samowoli budowlanej, a nie skutkiem niezłożenia przez inwestora wymaganych dokumentów. Zasadność orzeczenia nakazu rozbiórki (jeżeli takowe będzie wydane) będzie natomiast mogła być kontrolowana w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, w ramach którego stronie będzie przysługiwało prawo do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej.
Zażalenie na ww. postanowienie wniosła strona skarżąca, podnosząc zarzut dotyczący naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania postanowienia zaskarżonego skargą, podczas gdy wykonanie tego postanowienia grozi skarżącemu niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Niespełnienie nałożonych obowiązków będzie skutkowało obligatoryjnym wydaniem nakazu rozbiórki obiektu, w którym prowadzona jest unikatowa kolekcja kaktusów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sformułowana w zażaleniu argumentacja wskazuje, że strona skarżąca błędnie pojmuje istotę instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji/postanowienia, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.
Nie jest więc rolą sądu administracyjnego czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W tej sprawie Sąd I instancji właśnie dokonał takiej oceny, prawidłowo uznając, że wniosek o wstrzymanie nie zawiera argumentacji, która mogłaby prowadzić do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Skarżący bowiem ani we wniosku, ani w zażaleniu nie wskazał na skutki jakie wiążą się z wykonaniem zaskarżonego postanowienia, lecz – na ewentualne skutki związane z brakiem podjęcia przez skarżącego działań mających na celu realizację obowiązków wynikających z zaskarżonego postanowienia. Dopiero niewykonanie przez skarżącego tych obowiązków może prowadzić do wydania nakazu rozbiórki, a przed skutkami decyzji w tym przedmiocie skarżący będzie mógł się bronić w odrębnym postępowaniu, na co trafnie wskazał Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.