Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącym D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w złożonym wniosku skarżący stwierdzili, że na dochód dwuosobowej rodziny składają się ich emerytury w wysokości 905 zł (D. W.) i 1495 zł (M. W.), co daje łączny dochód w kwocie 2400 zł. Prócz emerytur nie posiadają żadnych innych źródeł dochodu. Wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu nr [...] i [...] w N. o łącznej pow. 2488 m2. Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych. Nadto skarżący stwierdzili, że nie mogą przedłożyć dokumentów potwierdzających fakt ich zadłużenia, bo "są to dane chronione". Opłacali pełnomocnika z wyboru, skoro zaś wydatki są większe od dochodów to są to pieniądze pożyczone z miesiąca na miesiąc. Bywa, że pożyczają 1000 zł, by opłacić sprawy. Z pożyczonych pieniędzy opłacili trzy wymienione w piśmie sprawy. Również kary grzywny za wnioski dowodowe zapłacili z pożyczek, które spłacają.
Pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. wezwano skarżących o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie stosownych oświadczeń i dokumentów. W odpowiedzi skarżący stwierdzili, że nie korzystają z pomocy osób trzecich ani z opieki społecznej. Brak jest również podstaw prawnych do ujawnienia danych o zadłużeniu skarżących, jak i ich rodziny – dane te są chronione, a skarżący nie mają do tego upoważnienia. W domu nie mają wody zimnej i ogrzewania, mieszkanie nie nadaje się do zamieszkania. Nie mogą wystąpić do dzieci o alimenty, bo są obecnie w niedostatku. Emerytury skarżących są przeznaczane obecnie w 90 % na żywność, leki oraz opiekę lekarską. W załączeniu skarżący przedłożyli kserokopie odcinków wypłaty emerytur, z których wynika, że D. W. wypłacana jest emerytura w wysokości 1262,50 zł, zaś M. W.– 1518,55 zł, co daje łączną kwotę 2781,05 zł. Nie mają konta bankowego.
Odmawiając skarżącym przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie zdaniem Sądu skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie wykonali oni w istocie ani wezwania referendarza sądowego z dnia 6 maja 2013 r. r., ani sędziego z dnia 2 czerwca 2014 r. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w przedłożonych pismach są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących. Poza tym, że dane w nich wskazane są niepełne i budzą wątpliwości. Z jednej strony skarżący wskazują, że z miesiąca na miesiąc pożyczają pieniądze (nawet kwotę w wysokości 1000 zł), a z drugiej strony – zasłaniając się ochroną danych, że nie korzystają z pomocy osób trzecich.
Nadto, skarżący podali, że opłacają pełnomocnika. Skarżący również nie przedstawili żadnych rachunków bądź przybliżonych kwoty świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.). W istocie, Sąd poza danymi określającymi wysokość ich wspólnego dochodu (2781,05 zł), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżących.
W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnych pismach, nie są wystarczającym źródłem w oparciu, o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżących, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - wnioskodawcy nie usunęli. Oceniając, zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazali bowiem oni, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) Stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 tej ustawy orzeczono jak na wstępie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli D. W. i M. W., podkreślając stan bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z ich strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawców. Pomimo, iż skarżący zostali wezwani do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie ich sytuacji materialnej, kierowanych do nich wezwań nie wykonali. W tym zakresie podzielić również należało pogląd Sądu, iż prócz wspólnego, miesięcznego dochodu skarżących brak jest jakichkolwiek danych umożliwiających ocenę rzeczywistego stanu majątkowego skarżących. Powyżej oceny nie zakwestionowano również w rozpoznawanym zażaleniu.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.