Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 535/11, przyznał R. B.-K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części oraz ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi R. B.-K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. referendarz sądowy ustanowił na rzecz skarżącej adwokata z urzędu oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Na skutek wniesionego sprzeciwu wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał ponownemu rozpoznaniu przez Sąd.
Jak ustalił Sąd pierwszej instancji skarżąca jest osobą bezrobotną mającą na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Dochody rodziny wynoszą [...] zł brutto (praca męża skarżącej) plus dochody z gospodarstwa rolnego. Łącznie dochody rodziny skarżącej kształtują się na poziomie [...] zł.
W ocenie Sądu skarżąca w sposób wystarczający uwiarygodniła, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując zaś złożone przez skarżącą oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Sąd uznał za częściowo zasadny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że skarżąca uzyskuje stałe dochody z pracy zarobkowej męża i posiada gospodarstwo rolne. Zatem, przy uwzględnieniu częściowego zwolnienia od kosztów, wpis sądowy od wniesionej skargi wynosić będzie 50 złotych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że nie stać jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych i adwokackich. Wskazała, że w rzeczywistości nie posiada żadnego gospodarstwa rolnego, nie jest zarejestrowana i nie pobiera dotacji z Unii Europejskiej. Nie uzyskuje żadnych dochodów z gospodarstwa, a ma tylko straty, musi uiścić opłaty KRUS oraz wydatki na utrzymanie pola, aby go nie zakwasić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega uwzględnieniu.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że skarżąca wykazała dostatecznie, iż nie dysponuje środkami na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że wskazane przez skarżącą kwoty: [...] zł, [...] i [...] zł stanowią roczny dochód jej rodziny. Oznacza to, że dochód miesięczny brutto na każdego członka jej rodziny wynosi 469 zł. Uwzględniając wysokość dochodów, a także wysokość ponoszonych wydatków (KRUS – miesięcznie ponad 100 zł, węgiel – miesięcznie 250 zł, energia elektryczna – miesięcznie 200 zł) należało dojść do wniosku, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wydatkom tym nie można odmówić charakteru wydatków koniecznych, brak więc ich uwzględnienia przez Sąd I instancji doprowadził do błędnej oceny sytuacji finansowej skarżącej, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.