Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. Z. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o jego wydaleniu z terytorium RP.
Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że profesjonalny pełnomocnik skarżącego zarządzeniami z dnia 29 stycznia 2015 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przedstawienie pełnomocnictwa oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi w dniu 9 lutego 2015 r.
Wnioskiem z dnia 20 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz złożenia pełnomocnictwa procesowego wraz z którym złożono pełnomocnictwo udzielone adw. Z. J. oraz pismo informujące o uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego podniósł, że jego mocodawca wykonał decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 7 września 2012 r. i opuścił terytorium RP. Obecnie przebywa w Republice Tunezji, gdzie poczta z Polski dociera ze znacznym opóźnieniem. W tej sytuacji skarżący nie był w stanie dochować zakreślonego przez Sąd terminu. Ponadto, ze względu na uregulowania prawne obowiązujące w Republice Tunezji nie mógł on dokonać przelewu kwoty wpisu, ponieważ transferu pieniędzy poza granicę mogą dokonać osoby posiadające ważne wizy, a skarżący takiej nie posiada.
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do złożenia pełnomocnictwa oraz uiszczenia wpisu od skargi.
Od tego postanowienia zażalenie złożył Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II OZ 363/15) uchylił wspomniane orzeczenie w części dotyczącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i przekazał sprawę w tej części do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie. W ocenie NSA Sąd I Instancji w sposób nieuprawniony przyjął za uprawdopodobnioną okoliczność, że brak jest możliwości swobodnego transferu środków finansowych z Tunezji wyłącznie na podstawie oświadczenia pełnomocnika skarżącego. NSA stwierdził, że strona skarżąca powinna wspomnianą okoliczność wykazać stosownym dokumentem, informacją, czy też poprzez wskazanie źródła takiej informacji.
Pismem z 29 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że transferu środków pieniężnych z Republiki Tunezji za granicę mogą dokonać osoby posiadające ważne wizy (skarżący wizy nie posiada). Wyjaśnił, że powyższą informację uzyskał do innych obywateli Tunezji przebywających w Polsce legalnie. Ponadto poinformował, że z Ambasady Tunezji w Polsce uzyskał informację, że na transfer jakiejkolwiek waluty za granicę obywatel Tunezji musi posiadać odpowiednią zgodę, której uzyskanie wymaga czasu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu zażalenia wspomnianym na wstępie postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności zaznaczył, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej także jako: p.p.s.a.) jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Następnie wskazał na przesłanki określone w art. 86 § 1 i 87 § 1 i 2 p.p.s.a., od spełnienia których uzależniona jest możliwość przywrócenia terminu do dokonania przez stronę postępowania określonej czynności procesowej. Sąd I instancji w szczególności zwrócił uwagę na konieczność uprawdopodobnienia przez zainteresowaną stronę braku winy w uchybieniu terminowi.
Odnosząc się do wytycznych określonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2015 r. Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącego ustosunkował się do nich we wspomnianym piśmie z dnia 29 maja 2015 r. Ponadto WSA w Warszawie potwierdził we własnym zakresie okoliczność związaną z obowiązkiem uzyskania przez obywatela Tunezji specjalnej zgody na transfer środków pieniężnych za granicę (notatka k. 82).
W konkluzji uzasadnienia Sąd I instancji stwierdził, że wobec poczynionych ustaleń powoływane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Od opisanego postanowienia WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2015 r. zażalenie złożył M. Z. wnosząc o zmianę w całości zaskarżonego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.:
- - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA w Warszawie, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, podczas gdy z akt sprawy (w szczególności z pisma z dnia 29 maja 2015 r.) wynika, że powołane okoliczności uzasadniają wniosek.
- - art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sformułowanie sentencji postanowienia w sposób sprzeczny z konkluzją zawartą w uzasadnieniu orzeczenia, gdyż w sentencji WSA stwierdził, że odmawia przywrócenia terminu, a w uzasadnieniu wskazał, że powołane przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminowi.
W uzasadnieniu zażalenia jego autor zaznaczył, że zgodnie z treścią postanowienia NSA z dnia 30 kwietnia 2015 r. wydanego w niniejszej sprawie, wystarczającym dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu jest podanie źródła informacji, z którego skarżący zaczerpnął wiadomość, iż obywatel Tunezji nieposiadający ważnej wizy nie może dokonywać zagranicznych przelewów lub źródła wskazującego na inne przeszkody, które uniemożliwiły dochowanie terminu. Wytyczne NSA skarżący wykonał w piśmie z dnia 29 maja 2015 r.
Wnoszący zażalenie podkreślił ponadto, że sentencja zaskarżonego postanowienia pozostaje w sprzeczności do treści jego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszego postanowienia dotyczącego wniosku skarżącego z dnia 20 lutego 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II OZ 363/15) uchylił postanowienie WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r. o przywróceniu terminu jedynie w części dotyczącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie.
Jednocześnie NSA tym orzeczeniem przesądził, że okoliczność przebywania skarżącego poza granicami RP została w sposób właściwy uprawdopodobniona. Powodem uchylenia postanowienia Sądu I instancji była natomiast kwestia przyjęcia przez Sąd I instancji, że skarżący uprawdopodobnił również to, że przybywając w Tunezji ma problemy z transferem środków finansowych na poczet wpisu sądowego od skargi, do uiszczenia którego został wezwany. NSA stwierdził, że Sąd I instancji postąpił niewłaściwie uznając, że samo oświadczenie pełnomocnika jest wystarczające, by uznać opisaną okoliczność za uprawdopodobnioną. Stąd też jeśli skarżący powołuje się na taką przeszkodę, to powinien wskazać pełnomocnikowi regulację tamtejszego porządku prawnego, z której to ograniczenie wynika lub na informację, że wymóg taki jest stosowany np. w procedurach bankowych. Skarżący powinien taką okoliczność wykazać stosownym dokumentem, informacją, czy też poprzez wskazanie źródła takiej informacji.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., który ma zastosowanie również w postępowaniu zażaleniowym, stosownie do art. 197 § 2 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z opisaną zasadą Sąd I instancji w toku ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu mógł rozstrzygać tylko odnośnie do okoliczności, która była podstawą uchylenia jego wcześniejszego postanowienia. W konsekwencji przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego mogą być wyłączenie te kwestie. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest również związany swoim wcześniejszym orzeczeniem wydanym w rozpoznawanej sprawie.
Przechodząc do oceny zarzutów przedstawionych w zażaleniu należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego zasadnie podniósł naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest w rażący sposób sprzeczne w swojej treści z brzmieniem sentencji rozstrzygnięcia. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Tymczasem argumenty przedstawione w uzasadnieniu postanowienia dowodzą zupełnie przeciwną tezę. Sąd I instancji podsumowując swoje wywody stwierdził, że "powołane przez pełnomocnika okoliczności uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego". Okoliczność ta czyni zaskarżone postanowienie wadliwym w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Jednocześnie za zasadne należy uznać stanowisko wnoszącego zażalenie, że Sąd I instancji odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu naruszył art. 86 § 1 p.p.s.a. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. m.in. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy skarżący uprawdopodobnił tę okoliczność w sposób wystarczający do uwzględnienia jego wniosku.
Po pierwsze w piśmie z dnia 29 maja 2015 r. adresowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego wskazał na źródło informacji związanych z brakiem możliwości szybkiego przelania środków finansowych na rachunek bankowy sądu. Ponadto Sąd I instancji we własnym zakresie potwierdził tę okoliczność w ambasadzie Tunezji. Tym samym wytyczne NSA zawarte w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2015 r. zostały prawidłowo wykonane.
Z uwagi na opisane naruszenia przepisów zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Zgodne z art. 188 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W niniejszej sprawie okoliczności, co do których istniały wątpliwości opisane w postanowieniu NSA z dnia 30 kwietnia 2015 r., zostały wyjaśnione. Sąd I instancji poczynił wystarczające ustalenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu. Stąd też możliwe było wydanie przez NSA orzeczenia o charakterze reformatoryjnym, o którym stanowi art. 188 p.p.s.a.