Postanowienie NSA z 4 września 2014 r., II OZ 862/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1135/13 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA - Jacek Chlebny

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. II SA/Kr 1135/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2013 r. oddalającego skargę A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżącej postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 26 lutego 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo adwokata J. B., ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej, o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji z dnia 4 grudnia 2013 r. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższą opinią, wystąpiła o przyznane innego pełnomocnika, jednakże Okręgowa Rada Adwokacka w [...] w piśmie z dnia 14 marca 2014 r. poinformowała skarżącą o braku podstaw do uwzględnienia jej wniosku. W piśmie z dnia 31 marca 2014 r., sprecyzowanym pismem z dnia 17 kwietnia 2014 r., skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wnosząc jednocześnie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odnosząc się do wykazania przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, o którym stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a., wskazał, że przyczyną uchybienia przez skarżącą terminu był nie tyle zły stan jej zdrowia, co odmowa sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu. Okoliczność, że adwokat uznał, iż nie zachodzą podstawy do sporządzenia skargi kasacyjnej nie uzasadnia przywrócenia terminu do jej wniesienia, zwłaszcza, że wbrew art. 87 § 4 p.,p.s.a. skarżąca nie dopełniła jednocześnie czynności, tj. nie wniosła skargi kasacyjnej, domagając się wyznaczenia pełnomocnika z urzędu celem dokonania tejże czynności procesowej.

Na powyższe postanowienie A. K. złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła kwestię niedopełnienia obowiązku sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, co było następstwem nierozpoznania, jak wyjaśniła, jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wskazane zasady oznaczają, że przywrócenie terminu uzależnione jest od ustalenia przez sąd, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Ocena ta poprzedzona być musi jednak stwierdzeniem, że strona wraz z wnioskiem dokonała spóźnionej czynności procesowej, a jednocześnie wystąpienie do sądu o zniesienie skutków uchybienia terminu nastąpiło niezwłocznie, tj. w ciągu siedmiu dni od dnia, w którym przyczyna spóźnionego działania strony przestała oddziaływać na jej postępowanie.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., przyjął, że sformułowane żądanie podlega merytorycznej ocenie pod kątem ustalenia, czy skarżąca ponosi winę za spóźnione działanie, pomimo że nie zachodziła podstawa do podjęcia tego rodzaju ustalenia. Uwzględnić należało, że niewniesienie skargi kasacyjnej w terminie w świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy spowodowane było sporządzeniem przez reprezentującego skarżącą pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przy równoczesnym nieustanowieniu przez stronę pełnomocnika z wyboru, który wniósłby wskazany środek zaskarżenia w jej imieniu do Sądu. Z uwagi na to, że skarżąca zakwestionowała wnioski przyjęte przez ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu o niecelowości zaskarżenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2013 r., za dzień, w którym rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać moment, w którym skarżąca zapoznała się z pismem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 14 marca 2014 r. wskazującym na niepodzielenie uwag strony o niedołożeniu przez jej pełnomocnika należytej staranności przy ocenie zasadności wniesienia skargi kasacyjnej. Z przekazanych przez stronę wyjaśnień, informacja ta dotarła do skarżącej w dniu 21 marca 2014 r. (k. 134). W związku z tym, że wnioskowi o przywrócenie terminu powinno towarzyszyć dokonanie przez stronę spóźnionej czynności procesowej, ocena spełnienia przez skarżącą warunku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., powinna, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnosić się do wskazanego wyżej trzydziestodniowego terminu. Występując z żądaniem przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 31 marca 2014 r., skarżąca wywiązała się zatem z obowiązku wniesienia pisma w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

Nie może budzić wątpliwości, że ocena dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu nie ogranicza się do uznania go za niespóźniony, ale nakłada jednocześnie na sąd wymóg stwierdzenia, czy strona, występując o przywrócenie terminu, dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 87 § 4 p.p.s.a., a więc czy równocześnie z wnioskiem dokonała czynności, której nie dokonała w terminie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji rozważył wskazaną okoliczność, prawidłowo przyjmując, że strona wraz z wnioskiem nie złożyła skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. sporządzonej przez uprawniony do tego podmiot, niemniej nie nadał jej właściwego znaczenia, albowiem niedopełnienie obowiązku określonego w art. 87 § 4 p.p.s.a. przesądza o niedopuszczalności wniosku, a nie jego niezasadności. Przyjęcie, że niedokonanie wraz z wnioskiem spóźnionej czynności powinno być traktowane jako brak formalny wniosku, którego uzupełnienie powinno zostać zarządzone w trybie art. 49 p.p.s.a., każe uznać, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało wydane z naruszeniem prawa (por. postanowienie z dnia 25 października 2012 r. sygn. II OZ 946/12; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2010 r. sygn. I OZ 569/10; postanowienie NSA z dnia 13 maja 2005 r. sygn. I OZ 437/05, ONSAiWSA 2006/1/6). O jego przedwczesności decydowało bowiem to, że merytoryczne rozstrzygnięcie o (nie)zawinionym działaniu strony, która nie dopełniła czynności w terminie (wniesienie skargi kasacyjnej), mogło nastąpić dopiero po stwierdzeniu złożenia wniosku spełniającego wszystkie wymogi formalne, od których zależy uznanie go za dopuszczalny (art. 88 p.p.s.a.). Podzielając stanowisko Sądu I instancji w zakresie, w jakim wskazuje ono na skutki prawne sporządzenia przez ustanowionego dla strony pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (skarżąca, by doprowadzić do zaskarżenia wyroku Sądu I instancji zobowiązana jest ustanowić pełnomocnika z wybory, który sporządzi skargę kasacyjną), merytoryczne rozpoznanie złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu powinno poprzedzać dopełnienie przez nią obowiązku wniesienia skargi kasacyjnej, do czego powinna zostać wezwana pod rygorem odrzucenia wniosku (art. 49 § 1 w zw. z art. 88 p.p.s.a.)

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.