Postanowienie NSA z 8 września 2006 r., II OZ 863/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. i T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 1045/05 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi I. i T. M. na decyzję Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz

Uzasadnienie

Pismem z dnia 27 września 2005 r. I. i T. M. wnieśli skargę na decyzję Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 2005 r. w przedmiocie rozbiórki. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt VII SA/Bd 1045/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podał, że łączny dochód w trzyosobowej rodziny wynosi 3 044,00 zł brutto. W skład ich majątku wchodzi mieszkanie o pow. 61,24 m2, nieruchomość rolna o pow. 0,0924 ha oraz samochód osobowy o wartości 7000 zł. Skarżący wykazują także oszczędności w kwocie 7000 zł. W gospodarstwie domowym pozostają z bezrobotnym synem, osiągającym dochody z pracy dorywczej, których wysokość w miesiącu styczniu 2006 r. wyniosła 320 zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego określono w wys. 800 zł., przy czym wydatki związane z utrzymaniem studiującego syna kształtują się w wys. 300 – 400 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu skarżący posiadają dochody i oszczędności, zatem uznać należy, że nie zachodzą ustawowe przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa".

Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy I.i T. M. wnieśli zażalenie, podnosząc iż bezprawne działania organów zmuszają ich do ponoszenia nieuzasadnionych kosztów sądowych, które w ocenie skarżących drastycznie wzrastają. Powołane wyżej okoliczności oraz pogarszająca się sytuacja materialna skarżących uzasadnia częściowe zwolnienie ich od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie jest oparte na uzasadnionych podstawach.

Uregulowania rozdziału II ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające zasady udzielania prawa pomocy, stanowią gwarancję korzystania prawa do sądu przez osoby ubogie. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy może mieć miejsce wyjątkowo w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy udzielane jest tylko tym osobom, które z powodu trudnej sytuacji materialnej wynikającej między innymi z braku stałego źródła dochodów o odpowiedniej wysokości nie mogłyby dochodzić swoich praw przed sądem.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż brak jest w sprawie podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących, bowiem nie wskazali oni, że nie dysponują wystarczającymi środkami finansowymi na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący posiadają dochód oraz oszczędności w kwocie wskazanej w oświadczeniu zatem uiszczenie wpisu w podanej przez Sąd I instancji wysokości mieści się w zasięgu ich możliwości finansowych. Faktu tego nie zmieniają podnoszone przez skarżących okoliczności związane z wydatkami na leczenie ani kosztami niezbędnymi dla utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał prawidłowej w tym zakresie oceny a zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają jej słuszności. Pomoc Państwa jest instytucją wyjątkową, której udziela się w sytuacjach zasługujących na szczególne uwzględnienie. Do takich nie należy sytuacja majątkowa wnoszących zażalenie. Odnosząc się zaś do zarzutu zbyt wysokich kosztów sądowych podkreślenia wymaga, iż wpis sądowy ustala się w oparciu o wydane na podstawie art. 233 ppsa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wobec czego nie stanowi on dowolnej regulacji kosztów związanych z uruchomieniem postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast art. 214 ppsa ustala generalną zasadę, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków.

Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ppsa.