Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - P.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu likwidacji okna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że argumentację wniosku o wstrzymanie skarżący sprowadzili w istocie do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę, podkreślając, iż zastosowanie się do nakazu likwidacji okna spowoduje dla nich znaczne koszty i straty. Przywołana argumentacja nie została połączona z niezbędnym odwołaniem się do danych określających kwoty owych kosztów i strat, które miałyby się wiązać z wykonaniem przez nich zaskarżonej decyzji.
We wniosku nie podano żadnych okoliczności pozwalających na ustalenie stanu majątkowego skarżących, wysokości i rodzaju zobowiązań, kosztów utrzymania i realnego wpływu ubytku finansowego związanego z wykonaniem zaskarżonej decyzji na ich dalszą egzystencję. Innymi słowy, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wnioskodawcy nie wykazali, iż w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki niezbędne do uwzględnienia ich wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła D. W., domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podała, że zaistniały obie przesłanki określone w powołanym przepisie. Wykonanie decyzji spowoduje m.in. zwrócenie się przez właścicielkę nieruchomości obok o wydanie pozwolenia na budowę w granicy działki, co na zawsze odbierze skarżącej możliwość posiadania okna w łazience i dopływ świeżego powietrza do niej. Podkreśliło, że postępowania trwają już prawie 15 lat, okno w łazience zostało zbudowane ponad 60 lat temu, w chwili zakupu domu przez skarżącą okno to już istniało i zostało zbudowane zgodnie z obowiązującym wówczas prawem, co potwierdziły dwa wyroki WSA w Łodzi. Podniosła, że wykonanie decyzji wiąże się z konieczności poniesienia ogromnych i niepotrzebnych kosztów związanych z demontażem okna, kafelków wokół niego i po stronie zewnętrznej ocieplenia wraz z tynkiem. W ocenie skarżącej wynika to z zasad doświadczenia życiowego, nie ma więc potrzeby, aby skarżąca przedstawiała kosztorys, za który musiałaby zapłacić jego wykonawcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania.
Sąd orzeka bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy.
Znaczną szkodę należy interpretować jako taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił.
W tym miejscu należy wskazać, że jednocześnie z zażaleniem D. W. wpłynął wniosek G. W. o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu likwidacji okna. Postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr[...]. Nie orzekł w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji.
We wniosku G. W. wskazano koszty wykonania decyzji dotyczące: demontażu istniejącego okna – około 120 zł, skucia płytek ze ścian – około 2 m2 po 10 zł/m2, demontażu zamurowanej istniejącej kabiny prysznicowej i montażu nowej po zakończeniu prac – około 2000 zł, montażu nowego okna nieuchylnego z szybą o odporności ogniowej EI 60 – około 2500 zł, naprawy uszkodzonego ocieplenia i parapetu zewnętrznego – około 300 zł, malowania całej ściany zewnętrznej – około 70 m2 po 25 zł/m2, wyrównania podłoża po skutych płytkach – około 3 m2 po 15 zł/m2, zakupu nowych płytek około 12m2 po 70 zł/m2, ułożenia nowych płytek około 12 m2 po 80 zł/m2. W piśmie oszacowano łączną wartość prac na 8535 zł.
W świetle powyższego należy wskazać, że w sprawie w sposób wystarczający uprawdopodobniono, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Aktualnie przedstawiono szczegółowe koszty niezbędnych prac budowlanych, jakie skarżący będą zobligowani przeprowadzić w następstwie wykonania decyzji. Oszacowana łączna kwota tychże prac oraz ich rozmiar wskazuje na prawdopodobieństwo powstania znaczniej szkody majątkowej oraz skutków prowadzących do zmian, które trudno będzie odwrócić.
Zauważyć jednocześnie trzeba, że przesłanki wstrzymania wykonania w przypadku decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części muszą być rozważane w kontekście charakteru aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, iż co do zasady wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub określonej jego części przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej już ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, niezależnie od wielkości i wartości materialnej obiektu podlegającego nakazowi rozbiórki. Szkoda powstająca przy rozbiórce obiektu wiąże się bowiem przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych na jego realizację, a także z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku.
Stwierdzić więc należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji. Realizacja wskazanego nakazu przed rozpoznaniem sprawy może narazić stronę skarżącą na straty finansowe w postaci kosztów poniesionych na wykonanie samych prac budowlanych, a jednocześnie powrót do stanu poprzedniego będzie możliwy po upływie znacznego czasu i przy stosunkowo dużym nakładzie sił. Powyższe uzasadnia wniosek, że wykonanie nakazu likwidacji okna przed rozpoznaniem skargi może spowodować, że ochrona sądowa w następstwie rozpoznania skargi okaże się iluzoryczna, gdyż po wykonaniu decyzji nie będzie możliwy powrót do stanu pierwotnego, bez poniesienia znacznych kosztów i starań w tej mierze.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 i w związku z art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.