Uzasadnienie
II OZ 868 / 13
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek skarżącej J. W. o wyłączenie sędziego WSA Marka Leszczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce w przedmiocie nakazania rozbiórki zbiornika na gnojowicę.
Zdaniem skarżącej ww. sędzia powinien być wyłączony z postępowania na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), gdyż sposób jego orzekania w sprawach sygn. akt II SA/Bk 138/12 i II SA/Bk 20/12 (dotyczących niewykonania i niewłaściwego wykonania wyroku) rodzi wątpliwość co do braku bezstronności i sprawiedliwego orzekania w niniejszej sprawie. Skarżąca oświadczyła, że sędzia w sprawie II SA/Bk 138/12 nie wypowiedział własnego zdania, co do prawidłowości wykonania wyroku, a tym samym nie dostrzegł, iż wyrok nie został wykonany. W kolejnej zaś sprawie II SA/Bk 20/12 Sąd pod przewodnictwem ww. sędziego nie odniósł się w całości do treści skargi, a ograniczył się jedynie do samego wykonania wyroku, co nie jest tożsame z niewłaściwym wykonaniem wyroku.
Sędzia WSA Marek Leszczyński w złożonym oświadczeniu stwierdził, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w niniejszej sprawie.
Oddalając wniosek skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał na treść art. 19 P.p.s.a., podkreślając, że wyłączenie na tej podstawie powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu wystąpienie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Okoliczność wielokrotnego orzekania przez sędziego w sprawach tej samej osoby, w których zapadały także orzeczenia niekorzystne dla strony, nie może być uznana za podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony lub których uczestnikiem jest ta sama osoba. Uzasadnioną wątpliwością, co do bezstronności nie jest również przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków odwoławczych.
W szczególności wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy z naruszeniem przepisów postępowania oraz wadliwe prowadzenie innej sprawy. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia.
Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że argumentacja wniosku skarżącej nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego Marka Leszczyńskiego okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Tym bardziej, że sędzia w złożonym oświadczeniu wykluczył przesłanki wyłączenia oparte na tej podstawie. W ocenie Sądu, skoro skarżąca nie wykazała, aby po stronie ww. sędziego istniała realna okoliczność mogąca budzić uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności, to przyjąć należy, że oświadczenie sędziego nie zostało skutecznie podważone. Podnoszona zaś we wniosku okoliczność, że sędzia orzekał już w innych sprawach skarżącej, nie uzasadnia, zarzutu braku obiektywizmu i wyłączenia sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego służy bowiem wyłącznie zapewnieniu bezstronności orzekania, a nie kontroli jego merytorycznej prawidłowości.
Ze wskazanych powyżej względów Sąd pierwszej instancji, na mocy art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. W., wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, że ten nie dostrzegł celu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. (sygn. akt 53/04) oraz powtórzyła swoje wątpliwości, co do braku bezstronności sędziego WSA Marka Leszczyńskiego, które w jej ocenie pojawiły się na tle spraw o sygn. akt II SA/Bk 138/12 i II SA/Bk 20/12.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Oceniając wniesione w sprawie zażalenie, stwierdzić należało, iż nie zawiera ono żadnej takiej argumentacji, która pozwalałaby na poddanie w wątpliwość kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 P.p.s.a.).
Wymaga podkreślenia, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, Lex nr 7068), na co słusznie zwracała uwagę Sąd pierwszej instancji.
Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, sam fakt że sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie lub rozpoznano ją z jego udziałem nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt I OZ 935/05; z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt I OZ 1125/05; z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 750/10; z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 559/12- wszystkie orzeczenia publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić trzeba, iż warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 P.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, iż pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). Nie można przy tym podzielić twierdzeń strony skarżącej, iż Sąd pierwszej instancji zajął odmienne stanowisko niż wyrażone w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do sędziego WSA Marka Leszczyńskiego i prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić.
Ze wskazanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw.