Uzasadnienie
II OSK 871 / 13
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M. T. od wyroku tegoż Sądu z dnia 8 maja 2013 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w skardze kasacyjnej skarżąca M. T., działając przez pełnomocnika męża G. T. stwierdziła, że wniesiona skarga kasacyjna spełnia wymagania z art. 177 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), bowiem pełnomocnik jest sędzią Sądu Rejonowego w Przemyślu. We wniesionej kasacji skarżąca wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzuciła "zgodnie z art. 174 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego i błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania".
W związku z powyższym wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i dokonanie "orzeczenia merytorycznego w sprawie" oraz "obciążenie uczestnika kosztami postępowania".
Odrzucając powyższą skargę kasacyjną, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na jej sformalizowany charakter oraz przymus adwokacko- radcowski. Wymóg ten nie ma zastosowania, jeżeli skargę kasacyjną sporządza m. in. sędzia (art. 175 § 2 P.p.s.a.). Wskazany obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez niektóre tylko podmioty związany jest z wysokimi wymaganiami formalnymi stawianymi skardze kasacyjnej, które w określonym zakresie mają charakter nieusuwalny, skutkujący odrzuceniem skargi kasacyjnej. Powyżej wskazany wymóg ma na celu zapewnić skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Cytując treść art. 176 P.p.s.a., Sąd zaznaczył, że określone zostały w nim wymagania, którym winna odpowiadać skarga kasacyjna. Przepis ten wyróżnia zatem dwie grupy warunków, jakim powinna odpowiadać prawidłowo sporządzona kasacja. Ten środek zaskarżenia musi spełniać wymagania formalne przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 46, art. 47 P.p.s.a.), a ponadto zawierać elementy szczególne o charakterze materialnym (wymagania określone w art. 176 P.p.s.a. po spójniku "oraz").
O ile braki formalne środka zaskarżenia podlegają uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., to braki konstrukcyjne (materialne) nie mogą być sanowane i skutkują odrzuceniem środka odwoławczego. Niespełnienie wymagań materialnych wyklucza dopuszczalność ich uzupełnienia i prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi kasacyjnej. Są to, bowiem elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy.
Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego (art. 183 P.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd ten winien dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Sąd nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać, czy w inny sposób jej korygować. Dlatego też w art. 174 P.p.s.a. zawarto wymóg, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd uznał, że złożona skarga kasacyjna nie spełnia wymogów zawartych w art. 176 w zw. z art. 174 P.p.s.a, nie zawiera bowiem podstaw kasacyjnych, a zatem obarczona jest nieusuwalnymi brakami materialnymi. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, zgodnie z dyspozycją art. 174 P.p.s.a. polega na wskazaniu naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego bądź procesowego, ewentualnie obu tych naruszeń łącznie, jakich dopuścił się Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Sformułowanie zarzutów nie może być ogólnikowe, należy bowiem wskazać konkretny przepis prawa, który został naruszony, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu lub ewentualnie innych jednostek redakcyjnych.
W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej powołując się na art. 174 P.p.s.a. nie wskazał żadnego konkretnego przepisu prawa regulującego postępowanie sadowoadministracyjne, czy też przepisu prawa materialnego, którego naruszenia miałby dopuścić się Sąd pierwszej instancji. Przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania nie może ograniczyć się do powtórzenia treści art. 174 P.p.s.a., wymieniającego podstawy kasacji (co uczyniono w złożonej skardze kasacyjnej). Jak zauważył Sąd, wprawdzie sporządzający skargę kasacyjną wskazał w jej uzasadnieniu na art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednakże nie sformułował wobec niego żadnych konkretnych zarzutów, ograniczając się do cytowania fragmentów uzasadnienia zaskarżonego wyroku i zarzucenia sprzeczności dokonanych przez Sąd ustaleń.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie - wobec niewskazania jej podstaw kasacyjnych - nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 176 w związku z art. 174 P.p.s.a. Powyższe braki skargi kasacyjnej są brakami istotnymi i nieusuwalnymi. Brak elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej uniemożliwia merytoryczne jej rozpoznanie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 178 P.p.s.a. uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną i orzekł o jej odrzuceniu. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. T., zarzucając mu naruszenie prawa formalnego art. 178 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi kasacyjnej, w tym bez wyczerpania procedury uzupełnienia braków skargi (art. 49 w związku z art. 193 P.p.s.a.), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do Sądu pierwszej instancji celem dalszego właściwego postępowania oraz obciążenie kosztami zażalenia. Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna przytaczała podstawy kasacyjne ze wskazaniem prawa formalnego i materialnego (art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) oraz wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy, a tym samym brak było podstaw do odrzucenia kasacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest bezzasadne.
Podkreślić trzeba, iż zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej i rozpoznając sprawę w jej granicach, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga zatem prawidłowego ich określenia w samej kasacji. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem strony skarżącej - uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna niespełniająca tych wymagań, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności. Naczelny Sąd Administracyjny (jako sąd kasacyjny) nie może zastąpić strony skarżącej w wyborze szczegółowo określonych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie spełnia wymogów określonych w art. 174 i art. 176 P.p.s.a., a mianowicie przytoczenia prawidłowych podstaw kasacyjnych, z wymieniem przepisów prawa materialnego, wskazania formy ich naruszenia oraz wykazania na czym naruszenie to polegało (art. 174 pkt 1) ani też wymienienia przepisów postępowania z wykazaniem kwalifikowanego związku przyczynowo- skutkowego między tym naruszeniem a jego wpływem na wynik postępowania (art. 174 pkt 2) oraz ich uzasadnienia. Jak słusznie stwierdza przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, opierając się o jednolite, w tym zakresie, orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to brak formalny, który nie podlega uzupełnieniu. Trafnie też zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że jedynie ogólne wymienienie w uzasadnieniu wniesionej kasacji art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powyższych, sformalizowanych wymogów nie spełnia.
Przy tego rodzaju brakach Naczelny Sąd Administracyjny nie mógłby formułować za stronę wnoszącą skargę kasacyjną podstaw kasacyjnych oraz domniemywać intencji autora skargi kasacyjnej. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, iż powołany w skardze kasacyjnej przepis nie stanowi podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zachodzi oczywistość braku powołania podstaw kasacji określonych w art. 174 p.p.s.a., uniemożliwiająca poddanie skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.