Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2066/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd wskazał, że w zaskarżonej decyzji zawarto pouczenie o tym, że skargę na decyzję wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia decyzji. Decyzję doręczono w dniu 6 czerwca 2016 r. na adres pełnomocnika skarżącego – W. K. W dniu 29 czerwca 2016 r. skarżący nadał bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Skarżący zaadresował co prawda kopertę "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji", jednakże wskazał adres Sądu: Jasna 2/4, 00-013 Warszawa. Skarga ta została 7 lipca 2016 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po wstępnej analizie formalnej, przekazana Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, który 3 sierpnia 2016 r. udzielił odpowiedzi na skargę. Następnie, postanowieniem z 2 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. K. wniesioną z uchybieniem terminu.
Pismem z 18 września 2016 r., uzupełnionym pismem z 20 lipca 2017 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że uchybienie nastąpiło z uwagi na błędne dopisanie niewłaściwego adresu (adresu sądu), w miejsce gdzie powinien znajdować się adres organu. Podniósł, że błąd wynikał z winy Poczty Polskiej, a adres został dopisany innym, niż jego charakterem pisma. On sam musiał z przyczyn rodzinnych wrócić do USA, a jego brat okazał się "niefortunnym pełnomocnikiem".
Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie Sądu, należycie dbając o swoje interesy skarżący powinien dołożyć wszelkich starań, aby wnieść skargę w terminie, w tym prawidłowo zaadresować przesyłkę, zawierającą skargę. Z uzasadnienia wniosku skarżącego nie wynika jakie, trudne do przezwyciężenia przeszkody, uniemożliwiły skarżącemu prawidłowe zaadresowanie przesyłki. Z pewnością, za przesłankę uprawdopodabniającą brak winy nie można uznać konieczności pilnego wyjazdu do USA. Z uzasadnienia wniosku nie wynika także jednoznacznie, czy koperta zawierająca skargę została niedokładnie (błędnie) zaadresowana przez skarżącego, czy przez jego brata.
Sąd podkreślił, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich – w tym przypadku brata - pełnomocnika – upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Za działania i zaniechania pełnomocnika w zakresie powierzonych mu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona (zob. np. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 470/13).
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał zatem skutecznie, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi, doszło w sposób przez niego niezawiniony. Zdaniem Sądu, argument, że uchybienie nastąpiło z winy Poczty Polskiej lub brata pełnomocnika, bez jakiegokolwiek uprawdopodobnienia tych okoliczności, nie może stanowić podstawy przywrócenia uchybionego terminu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł jeszcze raz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.)
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powołane we wniosku o przywrócenie terminu, nie uzasadniają braku winy skarżącego, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu skargi. Nadanie skargi na niewłaściwy adres organu nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Decyzja organu drugiej instancji, zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Co istotne, w decyzji wskazano, iż skarga może zostać wniesiona do sądu za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do niego, nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie istniały przeszkody fizyczne uniemożliwiające dokonanie czynności w przepisanym terminie.
Pouczenie zawarte w decyzji jest integralną częścią decyzji (art. 107 § 3 zd. 2 K.p.a.). Na stronie należycie dbającej o swoje interesy spoczywa obowiązek uważnego prześledzenia treści całej decyzji, nie wyłączając informacji skierowanych do strony umieszczonych w końcowej jej części.
Odnotować można, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Na mocy art. 9 pkt 3 lit. d tej ustawy, do art. 53 P.p.s.a. dodano § 4 w brzmieniu: "Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi."
Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie. Jednoznaczne jest bowiem unormowanie międzyczasowe zawarte w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. W myśl art. 17 ust. 2, przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.