Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie ma wystarczających podstaw do twierdzenia, że wnioskującemu o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sadowym Stowarzyszeniu chodziło o wykonywanie funkcji kontroli społecznej. Zdaniem Sądu Stowarzyszenie nie wykazało, aby jego udział w postępowaniu sądowym miał wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Ustawodawca, dopuszczając organizacje społeczne do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych postawił te organizacje (Stowarzyszenia) w szczególnej pozycji ustrojowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 p.p.s.a.), mogą jednak również występować w obronie interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855) Stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym.
W sytuacji gdy wnoszące o dopuszczenie do udziału w sprawie Stowarzyszenie jest organizacją społeczną o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., a to nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie, Sąd winien zbadać, czy sprawa do której udział Stowarzyszenie zgłosiło dotyczy zakresu jego statutowej działalności i te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie.
Podkreślić również należy, że w ocenie NSA nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (por. post. NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09).
Decydujące dla oceny wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie sadowoadminsirtacyjnej jest bowiem wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy statutowej działalności organizacji społecznej ale i tego, że za udziałem tym przemawia interes społeczny.
Ostatnia z powołanych przesłanek, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie występuje w niniejszej sprawie. Jak niewadliwie wskazał Sąd pierwszej instancji istotą zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia 17 sierpnia 2012 roku, działających na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. było ustalenie,. iż nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 roku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Krakowskiego z dnia [...] marca 2011 roku zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, bowiem składającej wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżącej E. S.nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy prawo budowlane.
Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, iż zgłaszając wniosek o dopuszczenie do udziału w tej sprawie organizacja społeczna w istocie nie realizuje celów Stowarzyszenia, lecz tylko indywidualny interes skarżącej. Podkreślić bowiem należy, że organy administracji publicznej rozstrzygając tą sprawę ograniczyły się do kwestii formalnych oceniając jedynie przymiot strony skarżącej. Jak natomiast trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji dopiero badanie merytoryczne decyzji wydanej w trybie wznowieniowym uzasadniałoby udział Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.