Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Po 699/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę H. K. na uchwałę Rady Gminy Kaczory z dnia 11 kwietnia 2003 r. w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na ustanowioną w art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, H. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Wniosek ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że sytuacja majątkowa oraz możliwości finansowe skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Skarżący wykazał we wniosku dochód w wysokości 1 000 zł brutto, natomiast ponoszone wydatki związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny określił na kwotę 2 466 zł.; jednakże jak wynika z dodatkowych dokumentów przedłożonych na wezwanie Sądu, skarżący uzyskał w ubiegłym roku średni przychód w wysokości 2 210,35 zł miesięcznie a w roku bieżącym (w okresie od stycznia do marca) średnio 7 674,49 zł. W ocenie Sądu dochody skarżącego pozwalają na wygospodarowanie kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów postępowania kasacyjnego oraz ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej.
Ponadto Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy dofinansowania, jakie uzyskał z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w kwocie 9 432,20 zł.), a ponadto posiada gospodarstwo rolne o pow. ok 17 ha, hodowlę ryb oraz strusi, co tym bardziej przemawia za możliwością samodzielnego pokrycia w/w kosztów.
W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 2 czerwca 2005 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie zgadzając się z oceną Sądu podniósł, że nie posiada środków pozwalających na "zapłacenie adwokatowi 3 000 zł. netto za sformułowanie skargi kasacyjnej".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi każdy, kto wszczyna postępowanie sądowe powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów tego postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo pomocy stanowi szczególną pomocą państwa wobec osób, które mimo największych starań i poczynionych oszczędności nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Innymi słowy prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu a z tego względu znajdują się w wyjątkowej sytuacji życiowej.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Podstawowym warunkiem przyznania prawa pomocy jest więc wykazanie przez wnioskującego braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, w których pokrycie nawet minimalnej części kosztów postępowania prowadziłoby do znacznego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskującego. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi,
Sygn. akt II OZ 875/05 wobec czego Sąd I instancji słusznie ocenił, że wykazana sytuacja nie uprawnia skarżącego do skorzystania z prawa pomocy.
Badaniu przez Sąd podlega bowiem nie tylko dochód i majątek wnioskującego. Przy ocenie możliwości poniesienia kosztów postępowania znaczenie ma zarówno bieżąca sytuacja wnioskodawcy, jak i możliwość wcześniejszego zgromadzenia odpowiednich środków. Z przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnionego następnie dodatkowymi dokumentami można wnioskować, że skarżący posiada możliwość poczynienia oszczędności w wydatkach i poniesienia samodzielnie kosztów postępowania. Należy zauważyć, że skarżący nie może domagać się przyznania prawa pomocy tylko dlatego, że spowodowałoby to uszczerbek w jego dochodach lub zgromadzonych środkach. Konieczność ograniczenia innych wydatków w celu pokrycia kosztów postępowania nie stanowi uzasadnienia do przyznania prawa pomocy.
Ponadto podkreślić trzeba, że podana przez skarżącego kwota za ewentualne sporządzenie skargi kasacyjnej (3 tys. zł.) w ocenie sądu nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie bowiem z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) stawka minimalna za sporządzenie skargi kasacyjnej wynosi 120 zł., natomiast wskazany przez skarżącego koszt sporządzenia skargi kasacyjnej (powyżej 3 tys. zł.) wielokrotnie przekracza tą stawkę i nie może być uznany za wiarygodny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.