Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku J.H. (dalej jako "skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi skarżącego i V.T. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, w pkt 1 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast w pkt 2 przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że jak wynika ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wraz żoną uzyskuje stały comiesięczny dochód w wysokości 3546,47 zł brutto (2594,64 + 952,09 zł). Stałe comiesięczne wydatki skarżący określił na kwotę 1733 zł, na co składa się zakup leków, wizyty lekarskie, energia elektryczna, abonament telefoniczny koszty dostawy wody i odbioru ścieków, wywóz śmieci, zakup opału, alimenty. Na pozostałe wydatki pozostaje skarżącemu kwota około 1300 zł. Ponadto skarżący wskazał, że ponosi koszty związane z udziałem w postępowaniach administracyjnych i sądowych.
W ocenie Sądu I instancji, nie ma to jednak znaczenia przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ postępowanie administracyjne, co do zasady wolne jest od obowiązku ponoszenia kosztów, zaś ilość spraw sądowych, w których występuje skarżący nie jest znaczna.
W ocenie Sądu I instancji, wysokość i stały charakter uzyskiwanych przez skarżącego dochodów w stosunku do ponoszonych kosztów pozwalają na wygospodarowanie środków na poniesienie kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania skarżący obowiązany będzie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
Biorąc pod uwagę sytuację życiową skarżącego, jako osoby niepełnosprawnej, Sąd I instancji uznał, że poniesienie kosztów zastępstwa procesowego może narazić skarżącego na uszczerbek dla koniecznego utrzymania. Dlatego też uznał za uzasadnione przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1 postanowienia). Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując, że zostało wydane bez ustalenia stanu faktycznego w oparciu o posiadane dowody. Wskazał, że środki finansowe jakimi dysponuje pochłaniane są przez koszty toczących się postępowań, takie jak maszynopisanie czy koszty związane z dojazdem na rozprawy wodnoprawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zażalenie skarżącego rozpoznawane jest tylko w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Skarżącemu przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, a postanowienie z dnia 10 stycznia 2013 r. nie zostało zaskarżone w tym zakresie i jest prawomocne - art. 168 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a.").
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Na aprobatę zasługuje odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący wraz z żoną pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymują stały, miesięczny dochód, a koszty sądowe na obecnym etapie zamykają się w kwocie wpisu sądowego od skargi (200 zł). Sąd I instancji prawidłowo doszedł do przekonania, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnoszone przez skarżącego kwestie związane z udziałem w licznych postępowaniach administracyjnych i sądowych nie mają w tym przypadku znaczenia, bowiem koszty te nie są kosztami, które mieszczą się w kategorii kosztów niezbędnych do utrzymania. Wszczynając liczne postępowania sądowe czy administracyjne skarżący powinien był liczyć się z faktem, że wiążą się one z koniecznością ponoszenia określonych kosztów i zabezpieczyć środki na ten cel.
Przyjęcie odmiennej interpretacji oznaczałoby dopuszczalne jedynie wyjątkowo przerzucenie na Skarb Państwa całości kosztów ponoszonych przez skarżącego w związku z uczestnictwem we wszczętych z jego inicjatywy postępowaniach sądowych i administracyjnych. Niniejsza sprawa, ze wskazanych wyżej względów, nie jest sprawą, w której odstąpienie od zasady partycypowania strony w finansowaniu prowadzonego z jej wniosku czy skargi procesu sądowego, jest uzasadnione.
Uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, iż skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 2 1