Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia z dnia 20 kwietnia 2010 r., II OZ 338/10, oddalił zażalenie J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku 16 lutego 2010 r., II SA/Bk 100/08 odrzucającego skargę kasacyjną J. B. od wyroku z dnia 26 maja 2009 r., II SA/Bk 100/08.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że odrzucenie skargi kasacyjnej poprzedzone było prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II OZ 1086/09). Sąd wskazał, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art.170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Moc wiążąca orzeczenia (art.170 P.p.s.a.) w odniesieniu do sądów oznacza, że należy przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I. instancji (a następnie również Naczelny Sąd Administracyjny) przesądził, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu.
Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 maja 2010 r.
J. B. w skardze z dnia 4 sierpnia 2010 r. o wznowienie postępowania wniósł o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., II OZ 338/10, zmianę postanowienia z dnia 8 grudnia 2009 r., II OZ 1086/09, przez uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 września 2009 r., II SA/Bk 100/08 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Przewodniczącemu Wydziału II oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art.271 pkt 2 P.p.s.a. tj. pozbawienie skarżącego możności działania wskutek naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny art.170 P.p.s.a., a w stosunku do postanowienia NSA II OZ 1086/09, art.273 § 3 P.p.s.a., w związku z zajęciem w orzeczeniu NSA II OZ 338/10 odmiennego stanowiska w sprawie przywrócenia terminu.
W ocenie skarżącego w zaskarżonym postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., II OZ 338/10, uszło uwadze Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, że postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 29 września 2009 r., II SA/Bk 100/08, odmawiające przywrócenia terminu w ujęciu materialnym nie istnieje. NSA postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r. (II OZ 1086/09) utrzymał w mocy postanowienie Sądu I. instancji tylko dlatego, że wydając go dopuszczono się błędu, który nie miał wpływu na sytuację prawną strony, ponieważ w wyniku nieuzupełnienia przez skarżącego braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wniosek ten zarządzeniem powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania. Z tego względu w sensie materialnym nie istnieje postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, lecz zarządzenie o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Tymczasem art.170 p.p.s.a nie ma zastosowania do zarządzeń, a tylko do orzeczeń. Zatem skarżący ma nadal prawo do skutecznego żądania merytorycznego rozpoznania zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej i w ramach jego wyjaśnienia przyczyn, które uniemożliwiły stronie dokonania czynności złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Nadużycie przez NSA art.170 P.p.s.a. w postanowieniu II OZ 338/10 nałożyło się na wcześniejsze pozbawienie strony możności obrony swych praw i skutecznego działania. Narzucony skarżącemu pełnomocnik z urzędu wyraził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskutek takiej opinii skarżący nie mógł ubiegać się o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art.280 § 1 P.p.s.a.).
Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (art. 277 P.p.s.a.). Termin powyższy w rozpoznawanej sprawie został zachowany.
Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art.271 pkt 2 P.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść skargi o wznowienie nie pozwala stwierdzić, aby została ona oparta na ustawowej przesłance wznowienia wynikającej z art.271 pkt 2 P.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania nie wskazuje w jaki sposób oparcie zaskarżonego postanowienia na art.170 P.p.s.a. pozbawiło stronę możności obrony swoich opraw.
Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art.273 § 3 P.p.s.a.
Podnoszone w skardze argumenty zmierzają jedynie do zakwestionowania orzeczeń wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku i przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.