Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 519/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia kopii akt sprawy dotyczącej nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy, na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - P.p.s.a., odrzucił sprzeciw skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2017 r. Skarżąca wniosła sprzeciw drogą elektroniczną, dlatego została wezwana do uzupełnienia jego braku poprzez jego podpisanie albo nadesłanie sprzeciwu własnoręcznie podpisanego w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła powyższego braku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czy w aktualnym stanie prawnym, po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie. Przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 9 kwietnia 2015 r. zagadnienie to zostało rozstrzygnięte uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I GPS 1/09 (ONSAiWSA z 2010 r., z. 2, poz. 17). W uchwale tej zajęto stanowisko, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że podstawą zażalenia jest przepis art. 227 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych przysługuje zażalenie, zaś postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu jest postanowieniem w przedmiocie kosztów sądowych, co wynika chociażby z tego, że art. 259 § 2 znajduje się w rozdziale 3 działu V "Zwolnienie od kosztów sądowych".
Stanowisko to jest aktualne także po zmianach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonanych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r., która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Źródłem wątpliwości co do aktualności tego stanowiska mogły być zmiany wprowadzone w art. 258 P.p.s.a., a w szczególności nadanie nowego brzmienia art. 260 P.p.s.a., który inaczej reguluje rozpoznanie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. Z przepisu tego wynika wprost, że dotyczy on rozpoznania sprzeciwu i wydania przez sąd postanowienia, w którym zaskarżone sprzeciwem zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zostanie zmienione albo utrzymane w mocy. Oznacza to, że przepis ten nie obejmuje postanowienia sądu o odrzuceniu sprzeciwu wydanego na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a. Z tych względów należy przyjąć, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie (por. postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2016 r., II OZ 1245/16, [w:] CBOSA).
Przechodząc do oceny zasadności wniesionego zażalenia należy stwierdzić, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 10 lutego 2017 r. Skarżąca w dniu 16 lutego 2017 r. wniosła drogą elektroniczną sprzeciw od powyższego postanowienia, który nie był podpisany. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 lutego 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniesionego sprzeciwu przez jego podpisanie w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącej 14 marca 2017 r. W zakreślonym terminie sprzeciw nie został podpisany.
W tym miejscu należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr 5, poz.
- stwierdził, że pismo wniesione przez stronę do sądu drogą elektroniczną ocenić należy jako obarczone brakiem formalnym określonym w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Pogląd ten znalazł odzwierciedlenie w doktrynie, gdzie wskazuje się, że mimo, iż ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi wprost o możliwości wnoszenia pism w drodze elektronicznej, de lege lata nie można przyjąć, że pismo wniesione do sądu za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej nie wywołuje żadnych skutków. Należy opowiedzieć się za stanowiskiem, że mimo braku stosownej regulacji pismo takie wywołuje skutki zarówno co do treści w nim zawartej, jak i daty doręczenia, jeżeli wynika to z potwierdzenia transmisji danych. Pismo takie zawierać będzie jednak istotny brak formalny, jakim jest brak podpisu, nawet gdyby nadawca pisma posługiwał się podpisem elektronicznym (por. B. Dauter (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., str. 244; także postanowienie NSA z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 143/17, [w:] CBOSA).
Z powyższych względów uprawnione było wezwanie skarżącej do podpisania sprzeciwu, a ponieważ nie uczyniła tego w zakreślonym terminie, Sąd pierwszej instancji miał podstawy do jego odrzucenia na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.