Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 167/16 odrzucił zażalenie R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2017 r., którym to postanowieniem referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
Odrzucając zażalenie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, tj. nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 r., poz. 658), dalej "ustawa nowelizująca", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Sąd zwrócił przy tym uwagę, że aktualne brzmienie art. 260 p.p.s.a. wskazuje, iż na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że skoro skarżącemu nie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 r., tym samym zażalenie należało odrzucić jako niedopuszczalne, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wskazane w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Oznacza to, że zażalenie przysługuje stronie tylko na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, a ponadto zażalenie jest dopuszczalne tylko, kiedy ustawa jednoznacznie stanowi o możliwości jego wniesienia.
Wskazać należy, że 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 p.p.s.a. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, art. 260 p.p.s.a. otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu", a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym".
Postępowanie zostaje wszczęte z dniem złożenia skargi przez uprawniony podmiot. Oznacza to, że przy przyjętym w art. 54 § 1 p.p.s.a. trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza data wniesienia skargi do tego organu. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę za pośrednictwem organu w dniu 1 lutego 2016 r., a więc już w dacie obowiązywania zmian wynikających z ustawy nowelizującej. Zastosowanie w sprawie ma zatem art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z którego wynika obecnie, że sąd, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydane przez niego postanowienie, na podstawie art. 260 p.p.s.a., jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcie nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego.
Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Przepis art. 178 p.p.s.a. stanowi natomiast, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną (a więc odpowiednio również zażalenie) wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną (zażalenie), której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie skarżącemu nie przysługiwało zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2017 r., a więc Sąd I instancji prawidłowo zaskarżonym postanowieniem odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.