Postanowienie NSA z 20 września 2018 r., II OZ 896/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2452/17 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński przewodniczący

Uzasadnienie

J. K. (dalej jako skarżący) wniósł do WSA w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia.

WSA w Warszawie skierował powyższą skargę do rozpoznania w trybie uproszczonym i w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym wydał wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2452/17, w którym oddalono skargę J. K. Odpis sentencji ww. wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 13 marca 2018 r. Jednocześnie skarżący pouczony został o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji oraz o dopuszczalności i trybie wniesienia skargi kasacyjnej.

W dniu 19 marca 2018 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 lutego 2018 r. nie uiścił jednak opłaty kancelaryjnej za sporządzenie wyroku z uzasadnieniem.

Zarządzeniem z dnia 19 marca 2018 r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 234 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia sporządzany i doręczany na wniosek w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192 dalej jako rozporządzenie).

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, domagając się jego uchylenia jako wydanego z rażącym naruszeniem art. 234 § 2 P.p.s.a., a tym samym art. 2, art. 7 Konstytucji RP. W uzasadnieniu stwierdził, że z art. 234 § 2 P.p.s.a. wynika, że opłatę kancelaryjną pobiera się na skutek żądania zgłoszonego w terminie 7 dniowym od ogłoszenia orzeczenia - czyli wydanego na posiedzeniu jawnym. Skarżący uznał prowadzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron za sprzeczne z art. 145 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżący zakwestionował art. 119 pkt 3 P.p.s.a. jako wypaczający sens trybu uproszczonego oraz art. 120 P.p.s.a. jako sprzeczny z art. 145 Konstytucji RP co do jawności. W jego ocenie wszystkie orzeczenia wydane na posiedzeniu niejawnym powinny być uzasadniane z urzędu.

Skarżący uznał, że § 2 rozporządzenia jest sprzeczny z art. 234 § 2 P.p.s.a. Sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym nie może być uzależnione od rzekomego obowiązku opłaty wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawodawca formułując w zasady postępowania przed sądami administracyjnymi w art. 119 P.p.s.a. dopuścił możliwość rozpoznawania oznaczonych spraw w trybie postępowania uproszczonego. Zgodnie z tym przepisem Sąd może rozpoznać sprawę w trybie postępowania uproszczonego jeżeli:

1. decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;
2. strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;
3. przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;
5. decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia wydane na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takie postanowienie jest postanowieniem wydanym w drugiej instancji i nie przysługuje od niego odwołanie, jest ono ostateczne i kończy postępowanie administracyjne w sprawie (art. 16 K.p.a.). W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym ponieważ przedmiot zaskarżenia kwalifikuję się do pkt 3 art. 119 P.p.s.a. Oczywiście zgodnie z art. 122 P.p.s.a. sprawa ta mogła być rozpoznana na rozprawie ale Sąd z tego uprawnienia nie skorzystał co było jego wyłącznym uprawnieniem.

Skoro w postępowaniu uproszczonym, gdzie sprawy rozpoznaje się na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów (art. 120 P.p.s.a.) zapadł wyrok oddalający skargę, to zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Warunkiem sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie takiego uzasadnienia w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku lub doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wniosek taki skarżący złożył w terminie a zatem powstał obowiązek dokonania opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku w wysokości 100 zł stosownie do § 2 rozporządzenia. Przepis ten wyraźnie stanowi, że opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.

Art. 234 § 2 P.p.s.a. stanowi, że opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się.

Wbrew stanowisku skarżącego opłatę kancelaryjną należy pobrać nie tylko w przypadku zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku, który został wydany i ogłoszony na posiedzeniu jawnym ale także jeżeli wyrok zapadł na posiedzeniu niejawym i w związku z tym została doręczona sentencja tego wyroku stosownie do art. 141 § 2 P.p.s.a. Ten ostatni przepis wyraźnie wskazuje, że w razie wydania wyroku oddalającego skargę, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skarżącemu doręczono odpis sentencji wyroku oddalającego skargę a zatem należało złożyć wniosek o uzasadnienie co wiązało się z obowiązkiem uiszczenia opłaty kancelaryjnej stosownie do art. 234 § 2 P.p.s.a.

Wobec tego, że opłata kancelaryjna nie została uiszczona wraz z wnioskiem o uzasadnienie a powinna zgodnie z art. 234 § 2 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału miał obowiązek wezwać skarżącego do uiszczenia opłaty, co uczynił zarządzeniem z dnia 19 marca 2018 r.

Zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 234 § 2 P.p.s.a. łączy obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej z faktem żądania uzasadnienia wyroku. To czy żądanie miało miejsce z uwagi na ogłoszenie wyroku czy też doręczenie jego sentencji nie ma znaczenia. Opłatę kancelaryjną wnosi się za sporządzenie uzasadnienia wyroku a nie ulega wątpliwości, że skarżący domagał się sporządzenia takowego uzasadnienia. Powinien wnieść zatem opłatę kancelaryjną wskazaną w § 2 rozporządzenia. Brak uiszczenia tej opłaty w chwili wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia obligował Sąd do wezwania skarżącego do uiszczenia tej opłaty. Oczywiście brak tej opłaty nie spowodował, że uzasadnienie nie zostało sporządzone bowiem skarżący wyraźnie domagał się jego sporządzenia. Brak opłaty powoduje jednak ten skutek, że Przewodniczący Wydziału po bezskutecznym wezwaniu do uiszczenia opłaty będzie mógł zarządzić ściągnięcie jej od strony w trybie egzekucji administracyjnej.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Jednak, co wymaga podkreślenia, opłata kancelaryjna uregulowana w art. 234 P.p.s.a. nie jest opłatą od wniosku o sporządzenie uzasadnienia, lecz stanowi ona opłatę za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Wniosek bez opłaty będzie skuteczny w zakresie wyrażonego w nim żądania, co nie pozbawi stronę możliwości otrzymania uzasadnienia. Wpłynięcie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku obliguje sąd do sporządzenia uzasadnienia wyroku na podstawie art. 141 § 2 P.p.s.a., niezależnie od okoliczności, czy wniosek taki został opłacony.

Samo złożenie wniosku o uzasadnienie wywiera ten skutek, że uzasadnienie trzeba sporządzić. Należy jednak wziąć pod uwagę, iż brak opłaty spowoduje to, że Sąd wezwie do jej uiszczenia w zarządzeniu. Skoro skarżący wystąpił o uzasadnienie wyroku i jego doręczenie, to powstał obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Tym samym prawidłowo postąpił Przewodniczący Wydziału kierując do skarżącego zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł.

W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału zasadnie wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej na podstawie art. 234 § 2 P.p.s.a.

Postawione w zażaleniu zarzuty nie podważyły prawidłowości wydania przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia. To, że skarżący nie akceptuje rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym ani możliwości stosowania trybu uproszczonego nie stanowi o tym, że w świetle przepisów P.p.s.a. w realiach sprawy było to niedopuszczalne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a w zw. z art. 198 P.p.s.a. i art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.