Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1183/17 po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. S. [...] w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W piśmie z dnia 27 grudnia 2017 r. (k.
- W. P. wniosła o przyznanie jej statusu strony w celu wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku oraz o przyznanie jej prawa pomocy. Stwierdziła, że posiada słuszny interes prawny jak i słuszny interes społeczny w przedmiocie niniejszego postępowania sądowego.
Zarządzeniem z 4 stycznia 2018 r. (k.
- WSA w Krakowie wezwał W. P. o wykazanie spełnienia przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania, o których mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a. tj. o wskazanie, że wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego – w terminie 14 dni.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia 8 lutego 2018 r. podniosła, że wynik tego postępowania dotyczy bezpośrednio jej osoby jak i interesu prawnego oraz interesu społecznego wobec jej osoby, wynikającego przede wszystkim z zapisów Konstytucji RP w zakresie prawa własności a to: art. 21 Konstytucji RP, nadto w zakresie ochrony dóbr osobistych wykazanych w art. 30, 31, 32 Konstytucji RP i zapisów ustawy o prawie budowlanym, "a notorycznie naruszanym przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] podczas wykonywanych remontów, jak i w związku z niepełnosprawnością ruchową w stopniu znacznym, wymagającą poruszania się na wózku inwalidzkim, nadto dyskryminacyjnym traktowaniem mnie przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...], jak i jej członków, oraz sarkastycznej nietolerancji związanej z moją niepełnosprawnością".
Zwróciła uwagę na naruszenie względem jej osoby norm prawa budowlanego przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej poprzez wykonanie prac remontowych drzwi wejściowych w budynku położonym w K. przy ul. [...] należącym do tej Wspólnoty, a w którym ona zamieszkuje jako najemca lokalu nr [...] będącego własnością Gminy K., w sposób uniemożliwiający jej normalne, codzienne funkcjonowanie w drodze z domu i do domu. W wyniku podjętych prac powstały bariery architektoniczne tj. za wysokie progi w drzwiach wejściowych do klatki schodowej nr [...], które jej, jako osobie niepełnosprawnej na wózku, odcięły swobodne wejście i wyjście z budynku. Podkreśliła, że jako najemca lokalu nie ma możliwości uczestniczenia w zebraniach wspólnoty mieszkaniowej.
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1183/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) oddalił wniosek W. P. o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.
Sąd wskazał, że przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego były roboty budowlane prowadzone w związku z remontem drzwi wejściowych do klatek schodowych w budynku przy ul. [...] w K. Sąd zaznaczył, że z wniosku wynika, że W. P. mieszka w tym budynku – jest najemcą lokalu nr [...], stanowiącego własność Gminy K. Nie jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej, a z lokalu i części wspólnych budynku korzysta wyłącznie na podstawie stosunku obligacyjnego (umowy najmu) łączącego ją z właścicielem lokalu. Tym samym wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, a posiada jedynie interes faktyczny polegający na domaganiu się likwidacji barier architektonicznych utrudniających jej jako osobie niepełnosprawnej poruszanie się.
Sąd wskazał, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a. nie mogą być normy rangi konstytucyjnej, gdyż ze względu na ich znaczny stopień ogólności nie są źródłem konkretnego interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu administracyjnym albo sądowym.
Również konflikt z innymi mieszkańcami budynku i członkami wspólnoty mieszkaniowej nie daje podstaw do dopuszczenia wnioskodawczyni do udziału w sprawie.
W. P. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Jednocześnie wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. W. P. została zwolniona z kosztów sądowych i ustanowiono dla niej adwokata.
W uzupełnieniu zażalenia ustanowiony w sprawie pełnomocnik podtrzymał wniesione osobiście przez W. P. zażalenie i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony.
Zarzucił naruszenie art. 33 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, iż W. P. nie legitymuje się interesem prawnym lecz jedynie faktycznym w rozpoznaniu niniejszej sprawy.
W jego ocenie kwestia ta przedstawia się odmiennie. Podniósł, że przed Sądem Okręgowym w Krakowie Wydział I Cywilny, sygn. akt I C 2182/14 zawisło postępowanie z powództwa W. P. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. o ochronę dóbr osobistych, zapłatę i rentę, których podstawę prawną stanowią uchybienia budowlane objęte zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją administracyjną MWINB w Krakowie z [...] lipca 2017 r. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie administracyjnej zostało uznane za prejudycjalne dla roszczeń cywilnoprawnych już w marcu 2016 r. poprzez zawieszenie postępowania na zasadzie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c., zaś obecne zawieszenie z dnia 15 grudnia 2017 r., jest jego kontynuacją.
W ocenie pełnomocnika żalącej się ma ona interes prawny odnośnie do rozstrzygnięcia niniejszego postępowania zatem zażalenie jest uzasadnione.
W odpowiedzi na zażalenie Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Z treści powyższego przepisu wynika, że zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w postępowaniu, do którego zgłasza się jako uczestnik.
O tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia czy obowiązki. Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych.
Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. (tak w postanowieniu NSA z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I FPS 2/17).
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332). Art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Adresatem obowiązku wskazanego w zaskarżonej decyzji organu nadzoru zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, który jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
Orzeczona w zaskarżonej decyzji konieczność wykonania robót budowlanych poprzez podniesienie poziomu spoczników przy drzwiach wejściowych o wysokość pozwalającą na doprowadzenie progów w tych drzwiach do wysokości nieprzekraczającej 0,02m, w sposób zgodny z wytycznymi wykonawczymi zawartymi w uzupełniającej ekspertyzie technicznej dotyczącej remontu drzwi wejściowych do klatek schodowych nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K. odnosi się tylko do podmiotów będących inwestorem, właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego. Zatem nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej decyzji osoba, na którą wskazany wyżej obowiązek z mocy przepisów Prawa budowlanego nie może być nałożony.
Wnioskodawczyni nie jest ani inwestorem, ani właścicielem ani też zarządcą budynku, w którym należy dokonać wskazanych robót budowlanych celem przywrócenia stanu zgodnego z przepisami technicznymi. Zatem wydana w sprawie decyzja organu nadzoru nie oddziałuje na jej interes prawny. Norma prawna będąca podstawą wydanej w niniejszej sprawie decyzji nie nakłada na nią, gdyż nie może tego uczynić, żadnych obowiązków ani nie wskazuje na jej uprawnienia związane z koniecznością dostosowania budynku do wymogów prawa budowlanego.
W istocie wnioskodawczyni posiada jedynie interes faktyczny. Jako osoba niepełnosprawna jest zainteresowana tym by nakaz określony w decyzji został zrealizowany gdyż wpłynie to na istniejący stan faktyczny tj. likwidację niezgodnej z przepisami technicznymi wysokości progów, które utrudniają jej codzienne funkcjonowanie.
Wnioskodawczyni nie wskazała normy prawa materialnego, która mówiła by o jej uprawnieniach lub obowiązkach związanych z postępowaniem, w którym nakłada się obowiązek dostosowania budynku do wymogów prawa budowlanego celem usunięcia stwierdzonych uchybień. Podniesione przepisy konstytucyjne nie wskazują jakie uprawnienia ma osoba niepełnosprawna w postępowaniu naprawczym mającym na celu likwidację stanu budynku niezgodnego z prawem.
W związku z powyższym w realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że W. P. nie wykazała istnienia interesu prawnego związanego z treścią rozstrzygnięcia zapadłego w zaskarżonej decyzji.
O interesie prawnym nie świadczy także prowadzenie przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej sprawy sądowej o ochronę dóbr osobistych, zapłatę i rentę, których podstawę prawną stanowią uchybienia budowlane objęte zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją administracyjną. Sąd w sprawie cywilnej zawiesił postępowanie z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne gdyż jego sprawa do rozstrzygnięcia wymaga ustalenia czy Wspólnota Mieszkaniowa dopuściła się naruszenia norm prawa budowlanego. Z zawieszenia tego postępowania nie można wywodzić, że wnioskodawczyni posiada jakikolwiek interes prawny w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji słuszne jest stwierdzenie Sądu I instancji, że wnioskodawczyni nie wykazała spełnienia przesłanki z art. 33 § 2 P.p.s.a. tj. istnienia interesu prawnego wynikającego z rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Posiadanie jedynie interesu faktycznego polegającego na domaganiu się likwidacji barier architektonicznych utrudniających jej jako osobie niepełnosprawnej poruszanie się nie jest wystarczające do przyznania jej statusu uczestnika postępowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.