Uzasadnienie
K. P. i D. K. (skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 10 stycznia 2024 r., nr 92/2024, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
W następstwie negatywnego rozpoznania wniosków o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 14 listopada 2024 r. wezwano skarżące (każdą osobno) do uiszczenia wpisów sądowych od skargi na ww. postanowienie - po 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem"). Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy zarządzenia z dnia 14 listopada 2024 r., którym do uiszczenia wpisu od skargi wezwano K. P..
K. P., R. P., D. K., D. K. jednym pismem wnieśli zażalenia na ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII. W uzasadnieniu zażalenia zawarto argumentację odnoszącą się do problemów finansowych skarżących oraz do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WINB.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Z kolei zażalenie złożone przez D. K., D. K., R. P. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne.
Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W takim przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia pisma (skargi, sprzeciwu, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - 100 zł.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie WINB z dnia 10 stycznia 2024 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Sprawa, w której wniesiono skargę, jest niewątpliwie sprawą dotyczącą postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym. Wpis sądowy od takiej skargi należny jest w wysokości 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 14 listopada 2024 r. o wezwaniu K. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest zatem prawidłowe. Z akt sprawy (sądowych, jak i administracyjnych) nie wynika przy tym, by w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi powinien być pobierany solidarnie od skarżących.
Na ocenę prawidłowości zaskarżonego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie mogły mieć wpływu argumenty zażalenia. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącą wpisu i w jakiej wysokości. Kwestia dotycząca prawa pomocy została natomiast prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 313/24, utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 września 2024 r., o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W związku z powyższym zażalenie K. P. należało oddalić.
Odnosząc się do zażalenia wniesionego przez D. K., D. K., R. P. wskazać należy, że zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Na podstawie art. 198 p.p.s.a. przepis ten ma zastosowanie także do zarządzeń przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Zgodnie natomiast z art. 227 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy.
Dodać również należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D. K., D. K., R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 14 listopada 2024 r. wzywające K. P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni adresatami tego zarządzenia.
Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia - w tym przypadku wyłącznie K. P..
W tej sytuacji zażalenie wniesione przez D. K., D. K., R. P. podlegało odrzuceniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz jak w pkt 2 sentencji w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.