Postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., II OZ 9/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2030/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2030/12

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., VII SA/Wa 2030/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia E. S. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2013 r., VII SA/Wa 2030/12 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 5 marca 2013 r., VII SA/Wa 2030/12 (dalej wyrok VII SA/Wa 2030/12) oddalił skargę E. S. (dalej skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012 r., znak: [...] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Odpis wyroku VII SA/Wa 2030/12 doręczono ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego adw. A. M. dnia 22 maja 2013 r. (k. 92 akt VII SA/Wa 2030/12). Termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął 21 czerwca 2013 r.

Pełnomocnik skarżącego 29 maja 2013 r. złożył do Sądu I instancji pismo z 27 maja 2013 r., w którym wskazał, że jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu dla skarżącego odmówił sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Zaznaczył, że o powyższym zawiadomił mocodawcę przesyłając opinię prawną (k. 93 akt VII SA/Wa 2030/12).

Dnia 19 czerwca 2013 skarżący zwrócił się do Sądu I instancji o wystąpienie do Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowienie nowego pełnomocnika z urzędu (k. 103, 104 akt sądowych VII SA/Wa 2030/12).

Zgodnie z zarządzeniem z 25 czerwca 2013 r. VII SA/Wa 2030/12 poinformowano skarżącego, że w przypadku niezadowolenia z działania lub czynności podejmowanych przez wyznaczonego pełnomocnika, winien osobiście wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o zmianę wyznaczonego pełnomocnika (k. 105, 106, 111 akt VII SA/Wa 2030/12).

Dnia 29 sierpnia 2013 r. skarżący, reprezentowany przez adw. M. J., pełnomocnika z wyboru, wniósł do Sądu I instancji o przywrócenie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku VII SA/Wa 2030/12 (k. 119 akt VII SA/Wa 2030/12).

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że reprezentujący go pełnomocnik ustanowiony z urzędu ocenił, że brak jest podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Niezwłocznie po otrzymaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi, skarżący zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wyznaczenie kolejnego adwokata z urzędu. Powyższe żądanie spotkało się z odmową. Następnie skarżący podjął czynności celem wyznaczenia pełnomocnika z wyboru do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Kolejno trzej pełnomocnicy, do których zwrócił się, po zapoznaniu się z aktami sprawy odmawiali sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Dopiero 26 sierpnia 2013 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa adw. M. J., który podjął się sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie.

Wskazał, że niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności, na które skarżący nie miał żadnego wpływu. Skarżący jest osobą starszą, w wieku 61 lat, schorowaną. Nie ma wykształcenia prawniczego. Leczy się neurologicznie i ma zaniki pamięci. Skarżący na skutek niezależnych od niego okoliczności, nie mógł wnieść skargi kasacyjnej z powodu nie uzyskania pomocy w tym zakresie ze strony profesjonalnych pełnomocników.

Sąd I instancji, odmawiając przywrócenia niniejszego terminu wyjaśnił, że jak wynika z samych twierdzeń skarżącego jedną z przyczyn uchybienia terminowi do złożenia skargi kasacyjnej była merytoryczna ocena profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie poglądami wyrażanymi w orzecznictwie powyższe zachowanie pełnomocnika, nawet gdyby uznać je za nieprawidłowe (co jednak nie jest przedmiotem kontroli Sądu rozpatrującego wniosek o przywrócenie terminu) nie uzasadnia przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem działania pełnomocnika, nawet polegające na nienależytym wywiązywaniu się ze swych obowiązków, obciążają reprezentowaną przez niego stronę.

Skarżący nie wskazał żadnych obiektywnych trudności, uzasadniających przywrócenie terminu. Twierdzenia skarżącego dotyczące jego stanu zdrowia, są bardzo ogólnikowe, nie uprawdopodobnione żadnymi środkami dowodowymi. W szczególności przedstawione przez skarżącego zaświadczenia lekarskie nie uprawdopodabniają twierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego już z tego tylko powodu, że nie dotyczą okresu, w którym skarżący był obowiązany do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 144-148 akt VII SA/Wa 2030/12).

Zażalenie na powyższe rozstrzygniecie wywiódł skarżący reprezentowany przez adw. M. J., zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) przez błędne przyjęcie, że okoliczności wskazane w niniejszym wniosku nie uprawdopodobniły braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Wskazując na powyższe naruszenie skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (k. 155-156 akt VII SA/Wa 2030/12).

Skarżący sporządził osobiście pismo z 9 października 2013 r. w postępowaniu zażaleniowym, do którego załączył kserokopie: postanowienia Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] 2013 r. nr [...] o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora OT ARR w [...] i postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 30 lipca 2013 r. II SA/Bk 237/12 o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu (k. 158-163 akt VII SA/Wa 2030/12).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, by takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy.

W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Poza sporem jest, że wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej, sporządził opinię o braku podstaw do złożenia tego środka odwoławczego. Argumentacja skarżącego sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że nie mógł znaleźć pełnomocnika z wyboru, który podjąłby się sporządzenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnika w osobie adwokata M. J. ustanowił 26 sierpnia 2013 r. (k. 130 akt VII SA/Wa 2030/12).

W niniejszej sprawie upływ terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej wiązał się przede wszystkim z nieskutecznym poszukiwaniem pełnomocnika z wyboru, przy czym cała argumentacja skarżącego sprowadza się do gołosłownego twierdzenia, że kolejno trzej pełnomocny, do których miał się zwrócić skarżący, odmawiali sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczność ta nie została uprawdopodobniona przez skarżącego. Trudno przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił należytą staranność w poszukiwaniu pełnomocnika z wyboru. W okolicznościach niniejszej sprawy powołanie się w sposób ogólnikowy we wniosku o przywrócenie terminu na trudności w znalezieniu odpowiedniego profesjonalnego pełnomocnika (bez wskazywania np. konkretnych pełnomocników i dat w których miał się z nimi kontaktować) nie stanowią realizacji przesłanki z art. 87 § 1 ppsa (postanowienie NSA z 4.11.2011 r., I OZ 823/11, Lex nr 1069739), tym bardziej, że w piśmie z 18 czerwca 2013 r. skarżący twierdził, że "po głębokiej analizie i konsultacjach z prawnikami nie mogę się z nimi zgodzić" (k. 103 akt VII SA/Wa 2030/12). Zatem jeszcze w terminie otwartym do wywiedzenia skargi kasacyjnej, skarżący konsultował z prawnikami zasadność zaskarżenia wyroku VII SA/Wa 2030/12.

Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadzić by mogło do niedopuszczalnego wniosku, że w każdym przypadku ustanowienia pełnomocnika z wyboru po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, strona mogłaby domagać się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności, podnosząc, że inni pełnomocnicy nie podjęli się sporządzenia skargi kasacyjnej. Art. 87 § 2 ppsa nakłada na stronę jedynie obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza to jednak, że strona może poprzestać jedynie na gołosłownych oświadczeniach (postanowienie NSA z 26.11.2013 r., II OZ 1065/13, cbosa). Przywrócenie terminów postanowieniami, których kserokopie skarżący załączył do swego pisma w postępowaniu zażaleniowym (k. 161-163 akt VII SA/Wa 2030/12), nastąpiło w innych sytuacjach faktycznych. Za każdym razem Sąd ma obowiązek ocenić, czy w danej sprawie zachodzą okoliczności, przemawiające za przywróceniem tej właśnie, nie zaś innych czynności. W przeciwnym razie strona mogłaby błędnie przypuszczać, że zawsze będzie mogła skorzystać z instytucji przywrócenia terminu do dokonania każdej czynności.

Do zapoznania się z aktami sprawy (k. 119v akt VII SA/Wa 2030/12) konieczne jest przedstawienie pełnomocnictwa strony. W aktach VII SA/Wa 2030/12 są dowody, że wyłącznie adw. A. M. i adw. M. J. byli upoważnieni do zapoznania się z aktami i wyłącznie ci pełnomocnicy zapoznawali się z aktami VII SA/Wa 2030/12.

W związku z tym uznać należało, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a co za tym idzie Sąd I instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Do odmiennych wniosków nie prowadzą nie uwierzytelnione kserokopie zaświadczeń lekarskich z dnia: 4 kwietnia 2013 r., 11 września 2013 r. i 14 stycznia 2014 r.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, zażalenie oddalił.