Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu odmówił L. Garczyńskiej i E. G. wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r., [...], w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli L. i E. G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. umorzył postępowanie zażaleniowe, wywodząc, że wyrok sądu pierwszej instancji z dnia 4 października 2017 r., którym oddalona została skarga skarżących, stał się prawomocny z dniem 26 września 2018 r., z uwagi na wydanie przez NSA w tym dniu postanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie sądu wojewódzkiego z dnia 5 grudnia 2017 r. odrzucającego skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Pismem z dnia 26 lutego 2019 r. L. G. i E. G. wnieśli o ponowne rozpatrzenie zażalenia z dnia 17 sierpnia 2017 r. na w/w postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2017 r., z uwagi na przywrócenie skarżącym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., Ppsa), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z regulacji tej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, a sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.
Zgodnie natomiast z art. 61 § 4 Ppsa postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żalący wykazali zmianę okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 Ppsa.
Zwrócić należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. umorzył postępowanie zażaleniowe, ponieważ w rozpoznawanej sprawie wyrok sądu pierwszej instancji z dnia 4 października 2017 r., którym oddalona została skarga, stał się prawomocny z dniem 26 września 2018 r., z uwagi na wydanie przez NSA w tym dniu postanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie sądu wojewódzkiego z dnia 5 grudnia 2017 r. odrzucającego skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Następnie WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 r. (sygn. akt II SA/Po 499/16) przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż sądu z dnia 4 października 2017 r., a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lutego 2019 r. (sygn. akt II OZ 26/19) oddalił zażalenie [...] w [...] na w/w postanowienie sądu pierwszej instancji.
W tych okolicznościach zgodzić się należy ze skarżącymi, że oczywiste jest ponowne rozpoznanie zażalenia na postanowienie sądu wojewódzkiego z dnia 2 sierpnia 2017 r. odmawiające wstrzymania wykonania decyzji PINB dla powiatu poznańskiego z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 Ppsa jest bowiem zabezpieczenie interesów strony skarżącej poprzez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia jego kontroli pod względem zgodności z prawem, dokonywanej przez sąd administracyjny. Niezakończone postępowanie sądowoadministracyjne powoduje, że sąd ma uprawienie do udzielenia ochrony tymczasowej. Oznacza to, że uzasadnione jest również rozpoznanie zażalenia na postanowienie odmawiające zastosowania tej instytucji procesowej.
W tych okolicznościach zasadne jest uchylenie postanowienia NSA z dnia 26 września 2018 r.
Przechodząc zatem do rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu wojewódzkiego z dnia 2 sierpnia 2017 r. w pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania aktu może być tylko wówczas skuteczny, gdy przedmiot tego aktu nadaje się do wykonania.
Należy podkreślić, że możliwość wstrzymania wykonania dotyczy co do zasady aktu lub czynności, na które wniesiona została skarga, a także aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy administracyjnej. Instytucja wstrzymania z art. 61 § 3 Ppsa nie daje natomiast sądowi kompetencji do wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji wydanej w odrębnym postępowaniu administracyjnym, ani wstrzymania czy umorzenia prowadzonego przez organy administracji postępowania egzekucyjnego.
Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji z wniosku skarżących wynika, że domagają się oni wstrzymania wykonania decyzji PINB dla powiatu poznańskiego z dnia [...] października 2010 r. Zgodzić się należy z sądem wojewódzkim, że decyzja ta zapadła w odrębnym postępowaniu administracyjnym i choć niniejsze postępowanie dotyczy stwierdzenia jej wygaśnięcia, to nie jest to decyzja wydana w granicach niniejszej sprawy w rozumieniu art. 61 § 3 Ppsa. W konsekwencji nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania tejże decyzji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa w zw. z art. 61 § 3, 4 i 5 Ppsa orzekł jak w sentencji.