Postanowienie NSA z 20 września 2006 r., II OZ 904/06

Wydany

20 września 2006 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 września 2006 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia skarżącego M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2006 roku, sygn. akt VII SA/Wa 895/05 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Skład

Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2006 roku znak[...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie..

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 maja 2006 roku (sygn. akt VII Sa/Wa 895/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2006 roku.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2006 roku oddalił skargę M. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2005 roku. W dniu 2 marca 2006 roku na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła kwota 100 złotych wniesiona przez M. M. tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 895/05.

W dniu 8 maja 2006 roku M. M. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, iż z uwagi na niekorzystne rozstrzygnięcie zawarte w wyroku w dniu 2 marca 2006 roku skontaktował się z sekretariatem VII Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie otrzymał informację o sposobie uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Opłatę kancelaryjną skarżący wpłacił w dniu 2 marca 2006 roku. W dniu 8 maja 2006 roku skarżący otrzymał przekaz na kwotę 94,36 złotych wraz z informacją, iż jest to zwrot uiszczonej opłaty kancelaryjnej. W tym czasie skontaktował się ponownie z sekretariatem VII Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie doradzono mu, aby wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", uznał, iż okoliczności wymienione przez skarżącego nie mogą świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie, gdyż nie są okolicznościami, którym można przypisać charakter nie dającej się przezwyciężyć przeszkody. Okoliczność otrzymania informacji o numerze rachunku bankowego Sądu nie może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu, ponieważ z protokołu rozprawy z dnia 27 lutego 2006 roku poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie, wynika, iż skarżący stawił się na rozprawie oraz został pouczony, że uzasadnienie pisemne wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Zdaniem Sądu I instancji dokonanie opłaty kancelaryjnej na poczet wydania wyroku z uzasadnieniem nie może być traktowane na równi z wniesieniem pisma procesowego, jakim jest wniosek o sporządzenie uzasadnienia i nie wywołuje analogicznych skutków procesowych.

Zażalenie na wyżej omówione postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.M. zarzucając obrazę art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. w związku z art. 140 § 1 i art. 142 § 1 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu wykazał, że w terminie zawitym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wniósł opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem, a na dowodzie wpłaty zaznaczył, iż jest to opłata za sporządzenie uzasadnienia. W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się w zaskarżonym postanowieniu do faktu wniesienia opłaty i formy wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Końcowo skarżący podnosi, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożył w terminie, zaś zaskarżone postanowienie jest błędne, albowiem Sąd I instancji winien wydać postanowienie o odrzuceniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia z dnia 2 marca 2006 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, iż art. 141 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zerwał z zasadą obligatoryjnego sporządzania przez sądy administracyjne uzasadnienia wszystkich wyroków. Zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Jednak - stosownie do przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a. - w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

A zatem obowiązek sporządzenia z urzędu uzasadnienia wyroku nie dotyczy spraw, w których Sąd oddalił skargę. W niniejszej sprawie występuje właśnie taka sytuacja, przewidziana w art. 141 § 2 p.p.s.a., albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2005 roku. Wobec tego warunkiem koniecznym sporządzenia uzasadnienia było złożenie wniosku o jego sporządzenie w trybie określonym w art. 141 § 2 p.p.s.a. W takim przypadku tj. sporządzenia uzasadnienia wyroku na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek – art. 142 § 2 p.p.s.a.

Powracając do przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej należy zauważyć, iż zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).

Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku.

Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, opubl. OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, opubl. LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, opubl. LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, iż skarżący był obecny na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku, kiedy to został pouczony o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wprawdzie z protokołu rozprawy nie wynika, czy skarżący został pouczony o formie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, to jednak pamiętać należy, iż obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.) nie jest obowiązkiem nieograniczonym. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 roku, sygn. akt II UKN 639/99, opubl. OSNP 2002/3/78). Wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nie odbiega swych charakterem od innych czynności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak inne czynności stron postępowania o charakterze dyspozycyjnym, jeśli ustawa nie dopuszcza w tym przypadku formy odmiennej, wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia winien odpowiadać wymogom stawianym dla pisma procesowego. Przelew bankowy jest natomiast jedynie formą bezgotówkowego spełnienia świadczenia pieniężnego i nie może być uznany za pismo procesowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego omyłka co do formy w jakiej powinien być sporządzony wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Nie można mówić o braku winy strony w przypadku jakiegokolwiek niedbalstwa z jej strony. W ten sposób nieuwagi czy zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia terminu (por. H. Knysiak-Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opubl. Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca przy dołożeniu choćby minimalnej staranności mogła dowiedzieć się jaką formę nadać wnioskowi, chociażby podczas rozmowy telefonicznej z pracownikami Sądu.

W tym stanie rzeczy należy uznać, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu a postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.