Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 175/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił C.K. prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 1 maja 2014 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.790 zł miesięcznie, utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011 r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 156 m² w K., w okolicach P. Nadto podniosła, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych.
Dalej Sąd wskazał, że z dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej skarżącej wynika, iż z tytułu emerytury uzyskała ona dochód w wysokości 23.222,35 zł (PIT-11A za 2013 r., decyzja ZUS o wysokości emerytury). Dysponuje rachunkiem bankowym, na którym stan środków na luty 2014 r. wynosił 13.124,28 zł. Skarżąca poniosła koszty leków w kwocie 93,40 zł, 51,20 zł i 207,11 zł, 38 zł, 9,95 zł w styczniu i lutym 2014 r. oraz 176,20 zł i 36,74 zł w grudniu 2013 r. (faktury). Skarżąca choruje (karty informacyjne leczenia). Nadto z zestawienia stałych wydatków związanych z opłatami za wszystkie media do domu, ubezpieczenie, paliwo, przegląd i ubezpieczenie samochodu syna, podatku od nieruchomości, leki, wynika że poniesiono koszty w wysokości 1.007,90 zł w styczniu 2014 r., 1.354,11 zł w lutym 2014 r., 1.743,80 zł w marcu 2014 r. i 1.067,8 zł w kwietniu 2014r. (faktury za energię elektryczną na kwoty 310,30 zł, 283,56 zł na dwa miesiące, decyzja podatku od nieruchomości za 2014 r. na kwotę 333 zł).
W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącej przedstawiona przez nią i potwierdzona przedłożonymi dokumentami nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaistniały okoliczności powodujące, iż pokrycie przez nią kosztów postępowania jest niemożliwe. Skarżąca otrzymuje emeryturę w kwocie 1.762,65 zł. Jest też właścicielką domu o powierzchni 156 m². Z zestawienia ponoszonych wydatków, jakie przedstawiła, wynika, że jej wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego są bliskie kwocie emerytury. W składnikach tych istotną część stanowią znaczące wydatki, które w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca i M.K. (oboje nie pracują), nie są wydatkami niezbędnymi. Na paliwo do samochodu skarżąca wraz z M.K. wydają 250 zł miesięcznie oraz w przybliżeniu 250 zł (średnio) co trzy miesiące na ubezpieczenie i diagnostykę oraz naprawy pojazdu. Skarżąca regularnie opłaca też telefon, dostęp do Internetu i telewizję w kwocie 184,80 zł miesięcznie.
Dodatkowo – wbrew temu co podnosi skarżąca w sprzeciwie – nie jest bez znaczenia fakt, iż obecnie posiada na rachunku bankowym kwotę przekraczającą 13.000 zł z tytułu likwidacji polisy ubezpieczeniowej. Jest to kwota, którą skarżąca wraz z M.K. oszczędzili w ramach umowy ubezpieczenia i którą mogą bez ograniczeń dysponować. Ta stosunkowo znaczna kwota może posłużyć pokryciu bieżących wydatków sądowych. Innymi słowy, Sąd uznał, że na datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dysponowała wolnymi środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów sprawy, którą zainicjowała złożoną skargą.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu przedstawiła argumentację na wykazanie, że stanowisko Sądu zajęte w zakwestionowanym postanowieniu jest wadliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Strona zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawczynię, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Jak wynika z ustaleń Sądu i oświadczeń strony skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoim synem M.K. Jak twierdzi jedynym ich źródłem utrzymania jest jej świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 1.762,56 zł, albowiem syn jest bezrobotny i bez prawa do zasiłku. Nie jest jednak zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Nadto skarżąca wskazała, że oszczędności syna w wysokości 13.000 zł są przeznaczone na jej leczenie. Zaś wydatki skarżącej i jej syna na utrzymanie siebie i domu, w tym koszty utrzymania samochodu, dostawy mediów oraz lekarstwa, oscylują miesięcznie na poziomie dochodu skarżącej uzyskiwanego z emerytury.
Mając na uwadze uzyskiwane przez skarżącą dochody oraz ponoszone wydatki, a także posiadane przez syna skarżącej oszczędności Sąd pierwszej instancji uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle wyjątkowa, by uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższej oceny Sądu skarżąca we wniesionym zażaleniu nie podważyła, dlatego na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wniesione zażalenie oddalił.