Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 1170/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącej K. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stwierdził, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Wnioskodawczyni prowadzi bowiem gospodarstwo rolne o pow. 13,18 ha oraz jest właścicielką domu o powierzchni 100 m². Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku wynika, że roczne dochody skarżącej wynoszą [...] zł i składają się na nie dopłaty unijne w wysokości [...] zł i dochody ze sprzedaży produktów rolnych ([...] zł), zaś wydatki kształtują się na poziomie [...] zł rocznie. Oznacza to, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że miesięczne wydatki wynoszą ok. [...] zł oraz że są bilansowane przez dochody bez konieczności dodatkowego zadłużenia. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, nie jest uprawnione twierdzenie, że kwota 100 zł wpisu sądowego od zażalenia, jako jedyna opłata sądowa, byłaby nadmiernym uszczerbkiem dla rodziny skarżącej i uniemożliwiłaby jej utrzymanie. W ocenie Sądu, jest to kwota niewielka, możliwa do wygospodarowania i nie stanowiłaby nadmiernego obciążenia budżetu domowego skarżącej.
Odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że w porównaniu z poprzednimi wnioskami o udzielenie prawa pomocy, sytuacja finansowa skarżącej nie uległa pogorszeniu. Dlatego też za aktualną uznał poprzednią ocenę wniosku skarżącej, zaakceptowaną przez NSA postanowieniem z 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OZ 819/17.
Skarżąca w zażaleniu podtrzymała stanowisko o trudnej sytuacji materialnej, wynikającej m.in. ze spadku opłacalności produkcji rolniczej, nieterminowości dopłat bezpośrednich, złych warunków atmosferycznych, konieczności spłat należności komorniczych.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W tej sprawie analiza argumentów przedstawionych przez skarżącą prowadzi do wniosku, że zasadnie odmówiono jej udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie skarżącej również pozbawione jest jakichkolwiek konkretów, które pozwoliłyby na dokonanie odmiennej oceny jej sytuacji materialnej, niż wynikająca z zaskarżonego postanowienia. Nie można zatem odmówić racji Sądowi pierwszej instancji, gdy wskazuje na to, że skarżąca nie należy do osób ubogich. Już same deklarowane przez nią i osiągane w skali roku dochody uzyskiwane jedynie z dotacji unijnych oznaczają, że miesięczny dochód skarżącej przekracza minimalne krajowe wynagrodzenie netto.
Ponadto w sprawie tej faktem jest, że skarżąca nie posiada nikogo na utrzymaniu i jest właścicielką domu oraz gospodarstwa rolnego o pow. ponad 13 ha. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości rolnej o znacznej wartości, wyklucza co do zasady możliwość udzielenia prawa pomocy. Zatem już wskazane wyżej okoliczności sytuują skarżącą w znacznie lepszej sytuacji niż wiele osób, które otrzymują prawo pomocy, gdyż nie posiadają żadnej nieruchomości, bądź należą do osób o bardzo niskich dochodach lub są całkowicie tych dochodów pozbawione i nie są w stanie pokryć nawet podstawowych potrzeb życiowych.
Nie sposób też pominąć, że jest to już kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony w tej sprawie. Skarżąca nie przywołała w nim okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny. W tej sytuacji nie sposób skutecznie zakwestionować ustalenia Sądu pierwszej instancji, że nie zachodzą okoliczności wpływające na zmianę uprzednio prezentowanego, m.in. w postanowieniu NSA z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OZ 22/18, stanowiska odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zatem pomimo że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powinien stanowić przepis art. 165 (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; teraz: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), to jednak nie wpływa to na ocenę kwestionowanego orzeczenia Sądu pierwszej instancji i stwierdzenie, że skarżącej prawo pomocy nie przysługuje.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.