Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 marca 2005 r. oddalił skargę E. i J. P. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2003 r., Nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy z dnia 5 grudnia 2002 r., nr [...]. W związku ze złożonym wnioskiem o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący zostali wezwani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł.
Pismem z dnia 29 marca 2005 r. skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku. W piśmie tym skarżący podnieśli, że z uzyskiwanych przez nich dochodów prowadzone są egzekucje komornicze, wobec czego nie mają środków finansowych do pokrycia kosztów opłaty kancelaryjnej. Skarżący wskazali również, że nie posiadają żadnych oszczędności ani majątku i obciążenie ich opłatą kancelaryjną pozbawiłoby ich prawa do sądu. W piśmie tym skarżący stwierdzili także, że są osobami bezdomnymi, mieszkającymi w szopie, utrzymującymi dwóch studiujących synów. Józef Piekarski wskazał ponadto, iż od lat cierpi na szereg chorób, w tym cukrzycę oraz chorobę psychiczną (której bliżej nie określił). W załączonym formularzu wniosku PPF skarżący wykazali łączny dochód miesięczny czteroosobowej rodziny w wysokości 1164 zł. Do wniosku dołączono ponadto zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego oraz wezwania do zapłaty, zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego skarżącego oraz zaświadczenia, z których wynika, że synowie skarżących kontynuują naukę w wyższych szkołach (w tym jeden z nich w szkole niepublicznej).
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów opłaty kancelaryjnej. Jak wywiedziono w dalszej części uzasadnienia postanowienia, skarżący posiadają mieszkanie na poddaszu o powierzchni 37 m² oraz są współwłaścicielami w ½ nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w Trzebnicy, gdzie są zameldowani. Zdaniem Sądu I instancji to, że skarżący zamieszkują faktycznie pod innym adresem ([...]) nie potwierdza ich bezdomności. Ponadto Sąd zauważył, że zaskarżonym postanowieniem nałożono karę grzywny w celu przymuszenia skarżących do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanej lukarny w dachu i obowiązku odtworzenia podpiwniczonego tarasu, wykonane samowolnie prace wiązały się z dużymi nakładami finansowymi, co nie przemawia za uznaniem, że skarżący nie posiadają jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania w sprawie. Sąd stwierdził, że skarżący mieli możliwość poczynienia oszczędności w wydatkach nie będących niezbędnymi dla utrzymania rodziny, szczególnie biorąc pod uwagę czas trwania postępowania. Sąd zwrócił ponadto uwagę na fakt, że w pokryciu kosztów postępowania powinni uczestniczyć także dorośli synowie skarżących, pozostający z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym.
Odpis powyższego postanowienia doręczono na adres pełnomocnika skarżących w dniu 28 kwietnia 2005 r., a na adres skarżących w dniu 2 maja 2005 r. W dniu 9 maja 2005 r.(data prezentaty) wpłynęło do Sądu zażalenie skarżących na postanowienie Sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r. W zażaleniu tym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając
Sygn. akt II OZ 918/05 naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powołanej dalej jako p.p.s.a. W zażaleniu tym skarżący podnieśli, że nie są w stanie ponieść koszów opłaty, a argumentacja sądu o możliwości zgromadzenia środków i niewspółmiernych wydatkach związanych z budową jest nieusprawiedliwiona. Ponadto podnieśli, że synowie nie są stroną tego postępowania i nie mają obowiązku ponosić jego kosztów. Zdaniem skarżących rodzina ich znajduje się w tragicznej sytuacji, a stan faktyczny, na którym oparł się Sąd wydając zaskarżone postanowienie, nie pokrywa się z rzeczywistością.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy.
Nie ulega wątpliwości, że sytuacja życiowa skarżących jest skomplikowana, na co ma wpływ stan ich zdrowia, uzyskiwane dochody z tytułu emerytury i zasiłku przedemerytalnego, a ponadto studiujący synowie i inne okoliczności związane z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym. Szereg okoliczności wynikających z wniosku PPF, załączonych kserokopii dokumentów i pism skarżących nie zostało wyjaśnionych. Taką wątpliwość musi budzić to, czy skarżący są rzeczywiście bezdomnymi czy też tak, jak stwierdza Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym. Poza tym samo stwierdzenie, że ktoś jest współwłaścicielem nieruchomości, bez głębszego zbadania stanu prawnego i innych okoliczności związanych ze stanem posiadania, możliwością dysponowania tą nieruchomością, nie przesądza jeszcze o rzeczywistym stanie majątkowym składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ze stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący mieszkają faktycznie pod innym adresem niż są zameldowani nic nie wynika dla sprawy, bez wyjaśnienia powodów takiego
Sygn. akt II OZ 918/05 stanu. Nie wiadomo też, co wynika dla sprawy z tego, że nakłady poniesione przez skarżących na wykonane roboty budowlane znacznie przekraczają wysokość opłaty kancelaryjnej.
Sąd zamiast cytować obszerne fragmenty orzeczeń Sądu Najwyższego z lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku i pouczać skarżących, jak powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach na pokrycie kosztów sądowych, powinien starać się ustalić rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze skarżących w oparciu o instrumenty prawne, jakie daje przepis art. 255 p.p.s.a.
Nie można merytorycznie rozstrzygnąć sprawy odmowy przyznania prawa pomocy w sytuacji kiedy nie można jednoznacznie stwierdzić, że okoliczności podane przez wnioskodawcę nie są prawdziwe, a z drugiej strony wątpliwe jest, czy stan faktyczny przyjęty przez Sąd odpowiada rzeczywistości.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.