Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 marca 2005 r. oddalił skargę E. i J. P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2002 r., Nr [...] uchylającą w określonej części a w pozostałej utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy z dnia 7 czerwca 2000 r., Nr [...]. W związku ze złożonym wnioskiem o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący zostali wezwani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł.
Pismem z dnia 28 marca 2005 r. skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku. W piśmie tym skarżący podnieśli, że z uzyskiwanych przez nich dochodów prowadzone są egzekucje komornicze, wobec czego nie mają środków finansowych do pokrycia kosztów opłaty kancelaryjnej. Skarżący wskazali również, że nie posiadają żadnych oszczędności ani majątku i obciążenie ich opłatą kancelaryjną pozbawiłoby ich prawa do sądu. W piśmie tym skarżący stwierdzili także, że są osobami bezdomnymi, mieszkającymi w szopie, utrzymującymi dwóch studiujących synów. Józef Piekarski wskazał ponadto, iż od lat cierpi na szereg chorób, w tym cukrzycę oraz chorobę psychiczną (której bliżej nie określił). W załączonym formularzu wniosku PPF skarżący wykazali łączny dochód miesięczny czteroosobowej rodziny w wysokości 1164 zł. Do wniosku dołączono ponadto zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego oraz wezwania do zapłaty, zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego skarżącego oraz zaświadczenia, z których wynika, że synowie skarżących kontynuują naukę w wyższych szkołach (w tym jeden z nich w szkole niepublicznej).
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów opłaty kancelaryjnej. Jak wywiedziono w dalszej części uzasadnienia postanowienia, skarżący posiadają mieszkanie na poddaszu o powierzchni 37 m² oraz są współwłaścicielami w ½ nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w Trzebnicy, gdzie są zameldowani. Zdaniem Sądu I instancji to, że skarżący zamieszkują faktycznie pod innym adresem ([...]) nie potwierdza ich bezdomności. Ponadto Sąd zauważył, że zaskarżonym postanowieniem nałożono karę grzywny w celu przymuszenia skarżących do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanej lukarny w dachu i obowiązku odtworzenia podpiwniczonego tarasu, wykonane samowolnie prace wiązały się z dużymi nakładami finansowymi, co nie przemawia za uznaniem, że skarżący nie posiadają jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania w sprawie. Sąd stwierdził, że skarżący mieli możliwość poczynienia oszczędności w wydatkach nie będących niezbędnymi dla utrzymania rodziny, szczególnie biorąc pod uwagę czas trwania postępowania. Sąd zwrócił ponadto uwagę na fakt, że w pokryciu kosztów postępowania powinni uczestniczyć także dorośli synowie skarżących, pozostający z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym.
Odpis powyższego postanowienia doręczono na adres pełnomocnika skarżących w dniu 28 kwietnia 2005 r., a na adres skarżących w dniu 2 maja 2005 r. W dniu 9 maja 2005 r.(data prezentaty) wpłynęło do Sądu zażalenie skarżących na postanowienie Sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r. W zażaleniu tym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając
Sygn. akt II OZ 919/05 naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powołanej dalej jako p.p.s.a. W zażaleniu tym skarżący podnieśli, że nie są w stanie ponieść koszów opłaty, a argumentacja sądu o możliwości zgromadzenia środków i niewspółmiernych wydatkach związanych z budową jest nieusprawiedliwiona. Ponadto podnieśli, że synowie nie są stroną tego postępowania i nie mają obowiązku ponosić jego kosztów. Zdaniem skarżących rodzina ich znajduje się w tragicznej sytuacji, a stan faktyczny, na którym oparł się Sąd wydając zaskarżone postanowienie, nie pokrywa się z rzeczywistością.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy.
Nie ulega wątpliwości, że sytuacja życiowa skarżących jest skomplikowana, na co ma wpływ stan ich zdrowia, uzyskiwane dochody z tytułu emerytury i zasiłku przedemerytalnego, a ponadto studiujący synowie i inne okoliczności związane z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym. Szereg okoliczności wynikających z wniosku PPF, załączonych kserokopii dokumentów i pism skarżących nie zostało wyjaśnionych. Taką wątpliwość musi budzić to, czy skarżący są rzeczywiście bezdomnymi czy też tak, jak stwierdza Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym. Poza tym samo stwierdzenie, że ktoś jest współwłaścicielem nieruchomości, bez głębszego zbadania stanu prawnego i innych okoliczności związanych ze stanem posiadania, możliwością dysponowania tą nieruchomością, nie przesądza jeszcze o rzeczywistym stanie majątkowym składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ze stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący mieszkają faktycznie pod innym adresem niż są zameldowani nic nie wynika dla sprawy, bez wyjaśnienia powodów takiego stanu. Nie wiadomo też,
Sygn. akt II OZ 919/05 co wynika dla sprawy z tego, że nakłady poniesione przez skarżących na wykonane roboty budowlane znacznie przekraczają wysokość opłaty kancelaryjnej.
Sąd zamiast cytować obszerne fragmenty orzeczeń Sądu Najwyższego z lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku i pouczać skarżących, jak powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach na pokrycie kosztów sądowych, powinien starać się ustalić rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze skarżących w oparciu o instrumenty prawne, jakie daje przepis art. 255 p.p.s.a.
Nie można merytorycznie rozstrzygnąć sprawy odmowy przyznania prawa pomocy w sytuacji kiedy nie można jednoznacznie stwierdzić, że okoliczności podane przez wnioskodawcę nie są prawdziwe, a z drugiej strony wątpliwe jest, czy stan faktyczny przyjęty przez Sąd odpowiada rzeczywistości.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.