Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącemu K. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie rolnym z żoną, pełnoletnią córką, małoletnim synem oraz teściami. Posiada dom o powierzchni 120 m², nieruchomość rolną o powierzchni 15,23 ha, ciągnik rolniczy o wartości 25.000 zł oraz bydło, którego wartość szacuje na kwotę około 100.000 zł. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wskazał na kwotę 11.600 zł. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu w takiej wysokości, która pozwoliłaby mu na zatrudnienie adwokata oraz pokrycie kosztów sądowych. Wydatki, jakie ponosi w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, nie pozwalają mu na taki wydatek.
Odmawiając przyznania skarżącemu przyznania praw pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż postępowanie w niniejszej sprawie zwolnione jest od opłat sądowych. Skarżący nie jest więc obowiązany do ponoszenia opłat sądowych w tym postępowaniu. Rozpatrując natomiast powyższy wniosek w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu, Sąd stwierdził, iż dochód osiągany przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. żony, dzieci i teściów wnioskodawcy, wynoszący łącznie 11.600 zł brutto, nie pozwala na uznanie, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a więc że zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jedynym kryterium, które należy rozpatrzyć w tym zakresie są, możliwości finansowe strony i jej rodziny.
W ocenie Sądu wykazana przez wnioskodawcę sytuacja materialna, a w szczególności stały comiesięczny dochód czterech osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wynoszący w przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym 1933 zł brutto miesięcznie, nie uzasadnia niemożliwości poniesienie przez skarżącego żadnych kosztów postępowania sądowego.
Nadto Sąd podkreślił, że w przypadku posiadania majątku, a taki stanowi dom o wielkości 100 m², nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 15,23 ha, ciągnik rolniczy o wartości 25.000 zł oraz bydło o szacunkowej wartości 100.000 zł., istotne jest, że może on służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Brak woli wzięcia pożyczki, w sytuacji możliwości jej spłaty, chociażby długoterminowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270- zwanej dalej P.p.s.a.).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. M., stwierdzając, że Sąd pominął wydatki, jakie ponosi w gospodarstwie, która to kwota wynosi co roku ok. 80.000 zł, nie uwzględniając zakupu opału, żywności, leków, ubezpieczenia, KRUS, OC pojazdów oraz wydatków bieżących. Nadto posiada on kredyty, które spłaca z trudnościami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, eksponując w tym zakresie wysokość zadeklarowanych osiąganych w rodzinie dochodów oraz posiadanego majątku. W żaden sposób nie świadczą one o tym, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona przez niego sytuacja majątkowa i osobista wyklucza, bowiem uznanie jej za trudną.
Odnosząc się z kolei do argumentacji zażalenia, to stwierdzić trzeba, iż w złożonym formularzu skarżący ani nie wskazywał na wysokość nakładów, jakie musi ponieść na produkcję rolną ani na to, że spłaca kredyty i w jakiej wysokości. Wskazując na osiągany dochód zaznaczył jedynie, iż jest to dochód wspólny z małżonką. Pomimo jednak tego, iż nie zostało w sprawie wyjaśnione, czy deklarowany kwota jest dochodem, czy też przychodem, bez odliczenia rzeczywistych kosztów jego uzyskania, to nie wpływa to na prawidłowość kontrolowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Trudno przy tym logicznie założyć, iż skarżący, przedstawiając swoją sytuację materialno- życiową jako kwalifikującą go do przyznania prawa pomocy, tj. iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, pomija wszystkie obciążania jakie ponosi, wskazując jedynie na znaczny dochód oraz majątek.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.