Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 595/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę H. K., J. K., H. N. (dalej "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2021 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że przy piśmie ogólnym z dnia [...] września 2021 r., wniesionym w formie dokumentu elektronicznego, działający w imieniu skarżących: H. K., J. K. i H. N. - adwokat W. N. wniósł do Sądu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2021 r., wraz ze skanem pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżących. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 26 października 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżących, za pośrednictwem poczty elektronicznej, do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: a) podanie numerów PESEL skarżących; b) podpisanie skargi z dnia [...] września 2021 r. certyfikatem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym skargi stanowiącej załącznik do pisma ogólnego; c) złożenie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa z dnia 25 sierpnia 2021 r. W wezwaniu wyznaczono termin 7 dni na jego wykonanie od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Poinformowano przy tym pełnomocnika, że pismo ogólne z dnia [...] września 2021 r. zostało podpisane przez niego podpisem elektronicznym jednakże dołączona do tego pisma skarga i skan pełnomocnictwa nie zawierają podpisu elektronicznego. Przesyłka, zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu [...] listopada 2021 r. Tym samym, termin na wykonanie wezwania upływał w dniu [...] listopada 2021 r. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, w terminie tym ani skarżący ani ich pełnomocnik nie wykonali prawidłowo wystosowanego wezwania. Niewątpliwie, w dniu [...] listopada 2021 r. pełnomocnik skarżących złożył osobiście w Sądzie pismo, w którym podał numery PESEL skarżących, a także uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa.
Nadto, złożył skargę w formie papierowej podpisaną przez pełnomocnika własnoręcznie, co nie wypełnia jednakże wezwania Sądu. Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została w formie dokumentu elektronicznego i powinna spełniać wymogi określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) co do tej formy skargi. Jednym z tych wymogów jest wniesienie skargi podpisanej przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Skarga wniesiona w imieniu skarżących przez pełnomocnika nie została uzupełniona w powyższym zakresie. Brak jest bowiem podstaw do uznania nadesłanego przez pełnomocnika skarżących odpisu skargi w formie papierowej zawierającego własnoręczny podpis pełnomocnika za uzupełnienie braku podpisu na skardze wniesionej w formie elektronicznej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu pełnomocnik skarżących zarzucił:
- 1. błędną interpretację art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a.,
- 2. błędną ocenę stanu faktycznego przez przyjęcie, że skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. została złożona z naruszeniem w/w przepisu, jak też naruszenie art. 49 p.p.s.a. przez przyjęcie, że uzupełnienie braków formalnych dokonane w formie tradycyjnej - poprzez złożenie oryginałów dokumentów w formie papierowej jest prawnie nieskuteczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.
Z art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do jego treści, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi.
Zauważyć należy, iż pismem w sprawie jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga. Ze względu na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. nie można przyjąć, jak czyni to strona skarżąca, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem podpisanego dokumentu czy pełnomocnictwa.
Ustawodawca w art. 46 p.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a p.p.s.a.
Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale NSA z dnia 26 grudnia 2021r. sygn. akt I FPS 2/21 oraz w postanowieniach z dnia: 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20 oraz 26 listopada 2020 r., sygn. akt: I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.
Pomimo powyższego należy odnotować fakt, że pełnomocnik skarżących kasacyjnie uzupełnił wskazane w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału II z dnia 26 października 2021 r. braki formalne w formie papierowej. Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "w dniu [...] listopada 2021 r. pełnomocnik skarżących złożył osobiście w Sądzie pismo, w którym podał numery PESEL skarżących a także uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa. Nadto, złożył skargę w formie papierowej podpisaną przez pełnomocnika własnoręcznie".
Sąd I instancji nie uznał tego czynu za skuteczne uzupełnienie braków formalnych z uwagi na fakt, że pełnomocnik złożył skargę w formie elektronicznej i tylko w takiej formie, zdaniem Sądu, mógł uzupełnić jej braki formalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wyraźnej podstawy prawnej do takiego twierdzenia, a stosowanie tego typu argumentacji stanowi przejaw nadmiernego formalizmu, który w sposób nieuzasadniony mógł pozbawić stronę prawa do sądu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.