Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Gd 607/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2015r., nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska (pkt 1 postanowienia) oraz zwrócił skarżącej ze Skarbu Państwa kwotę 200 złotych (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarga G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. zawierała brak formalny polegający na złożeniu niewłaściwego odpisu pełnomocnictwa. Sąd przytoczył treść art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. i wskazał, że zarządzeniem z dnia 23 października 2015 r. zobowiązano skarżącą do dołączenia pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu, wskazując, że do skargi dołączono odpis pełnomocnictwa, a jego potwierdzenie za zgodność z oryginałem nie zawiera podpisu pełnomocnika. W zarządzeniu zakreślono termin 7 dni na jego wykonanie i rygor odrzucenia skargi (zarządzenie k. 1). Odpis niniejszego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 października 2015 r. (potwierdzenie odbioru k. 24).
Termin uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął w dniu 5 listopada 2015 r. W dniu 3 listopada 2015 r. strona przedłożyła odpis pełnomocnictwa z pieczątką potwierdzającą zgodność z oryginałem i datą, nie zawierający jednak podpisu pełnomocnika. Odpis nie został uzupełniony o podpis pełnomocnika pod stwierdzeniem zgodności z oryginałem. Wobec niespełnienia przez skarżącą wymogów art. 37 § 1 p.p.s.a., co uniemożliwiło nadanie sprawie dalszego biegu, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 37 § 1 p.p.s.a.
W zażaleniu G. Sp. z o.o. z siedzibą w S., reprezentowana przez adw. P. Z., zaskarżyła powyższe postanowienie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 in initio p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i niewezwanie bezpośrednio strony do uzupełnienia braków skargi, skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym jej odrzuceniem, a tym samym pozbawienie strony możliwości działania, skutkujące nieważnością postępowania w przedmiotowej sprawie w rozumieniu przepisu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
W oparciu o przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. wniesiono o niedewolutywne rozpoznanie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia wobec zachodzącej w sprawie nieważności postępowania, a następnie o wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez uprawniony podmiot, ewentualnie w przypadku skierowania sprawy do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia wobec zachodzącej w sprawie nieważności postępowania, a następnie, po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, o wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez uprawniony podmiot.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że mając na uwadze uchybienie pełnomocnika w dołączeniu, do wniesionej przez niego skargi, prawidłowego odpisu pełnomocnictwa, otwiera się dla samej strony postępowania termin do uzupełnienia braków tego pisma, poprzez jego podpisanie przez upoważnioną osobę. Prezentowany pogląd znajduje swoje pełne odzwierciedlenie w doktrynie i w orzecznictwie, z których jasno wynika, iż działania lub zaniechania pełnomocnika nie mogą rodzić negatywnych konsekwencji dla samej strony postępowania. Takie stanowisko Sądu wpływałoby na ograniczenie prawa strony do rozpoznania jej sprawy, a tym samym stanowiłoby naruszenie przepisów prawa wpływające na nieważność postępowania.
Nadto strona skarżąca wskazała na niekonsekwencję Sądu w przedmiotowej sprawie. Pomimo zakwestionowania przedłożonego pełnomocnictwa, a tym samym uznania, iż skarżąca nie jest w przedmiotowej sprawie reprezentowana, postanowienie o odrzuceniu skargi zostało przez Sąd przesłane na adres rzekomego pełnomocnika, a tym samym, w ocenie samego Sądu, na adres osoby nieupoważnionej do występowania w sprawie. Podkreślono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku posiada pełną świadomość o istniejącym w niniejszej sprawie stosunku reprezentacji, gdyż skarżąca złożyła w tym samym dniu 4 analogiczne skargi dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska, a następnie 4 tożsamej treści odpowiedzi na zobowiązanie do przedłożenia pełnomocnictwa, z których jedno zawierało w sposób prawidłowy opatrzone podpisem za zgodność z oryginałem upoważnienie do reprezentacji. Tym samym, w aktach jednej z analogicznych spraw, zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku pod sygn. akt II SA/Gd 609/15 znajduje się prawidłowy odpis pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą. Ze względu zaś na bliskie powiązanie przedmiotowych postępowań i tożsamość stanu faktycznego możliwym byłoby wspólne ich rozpoznanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono braków formalnych skargi w terminie.
Zgodnie zaś z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.
Przepis art. 49 p.p.s.a. odnoszący się do braków pisma stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§1). Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia (§ 3). Zauważyć w tym miejscu należy, iż przepisy o zwrocie pisma nie dotyczą w szczególności skargi albowiem w tym przypadku następuje jej odrzucenie (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, iż każde pismo strony w tym i skarga do Sądu pierwszej instancji powinno zawierać niezależnie od elementów składowych tego pisma zawartych w art. 46 § 1 p.p.s.a. w szczególności podpis strony albo jej pełnomocnika ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa (art. 46 § 3).
W niniejszej sprawie w dniu 23 października 2015 r. Przewodniczący II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenia o wezwaniu pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym i złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, określającego umocowanie do podpisywania pełnomocnictw (KRS) z pouczeniem, iż nieuzupełnienie powyższych braków skargi w zakreślonym terminie spowoduje jej odrzucenie. Sąd zaznaczył, że do skargi został dołączony odpis pełnomocnictwa potwierdzony za zgodność z oryginałem, na którym brak było podpisu pełnomocnika.
W dniu 3 listopada 2015r. r. pełnomocnik skarżącej złożył w biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kserokopię pełnomocnictwa z pieczątką "za zgodność z oryginałem, adw. P. Z." bez podpisu pełnomocnika oraz wyciąg z KRS-u na dzień 30 października 2015r.
A zatem pełnomocnik strony skarżącej składając skargę do Sądu pierwszej instancji dołączył do niej kserokopię pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej z pieczątką poświadczającą za zgodność z oryginałem, ale bez podpisu pełnomocnika. A na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi w tym zakresie przedłożona została ponownie kserokopia pełnomocnictwa z pieczątką i bez podpisu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd pierwszej instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Wykładnia art. 49 § 1 p.p.s.a. dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej) prowadzi do konstatacji, iż odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku mogła zostać wniesiona przez samą stronę. Wobec tego trzeba przyjąć, że strona mogła w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05, postanowienie NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11, postanowienie NSA z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14, postanowienie NSA z 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14; z dnia 19 maja 2015r., sygn. akt II OSK 1082/15 publ.CBOSA).
Na marginesie dodać należy, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku zawisły cztery analogiczne sprawy ze skarg G. Sp. z o.o., w tym w jednej z tych spraw uzupełniono braki formalne skargi przez złożenie prawidłowo uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa opatrzonego podpisem pełnomocnika (sygn. akt II SA/Gd 609/15).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.