Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 434/13 odrzucił wniosek H. M. i M. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2012 r. nr SKO.GP.4000.1173.2012 w przedmiocie warunków zabudowy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. odrzucił skargę H. M. i M. C. na ww. decyzję. Powyższe postanowienie zostało osobiście odebrane przez skarżącą w dniu 25 kwietnia 2013 r., a przez skarżącego w dniu 30 kwietnia 2013 r. Natomiast w dniu 31 maja 2013 r. skarżący nadali na poczcie przesyłkę zaadresowaną do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało Sądowi wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą oraz wniosło o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze treść art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że oboje skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu z przekroczeniem 7-dniowego terminu do jego złożenia, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W dniu osobistego odebrania postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi, tj. 25 kwietnia 2013 r. i 30 kwietnia 2013 r., skarżący dowiedzieli się o uchybieniu terminu do złożenia skargi i jego przyczynach.
Zatem od tych dat, dla każdego ze skarżących, oddzielnie rozpoczął bieg 7–dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Termin ten ostatecznie upłynął w dniu 7 maja 2013 r., a wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożyli dopiero w dniu 31 maja 2013 r., zatem z bezspornym przekroczeniem 7-dniowego terminu do jego złożenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli H. M. i M. C. wnosząc o uchylenie tego postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Na tle powyższych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane są dwa poglądy.
Wedle pierwszego z nich w przypadku odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny jako wniesionej z uchybieniem terminu, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, bowiem od tej chwili skarżący dowiaduje się o uchybieniu terminu (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 468/09; z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/10).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest także pogląd, że jeżeli w odpowiedzi na skargę podniesione są okoliczności wskazujące na uchybienie terminu do złożenia skargi, to wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia skarżącemu odpowiedzi na skargę (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 255/05; z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 40/08; z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1123/08; z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 468/10; z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 264/10).
Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie podziela pogląd pierwszy, choć uznaje, że mogą zdarzyć się sytuacje, kiedy wynikająca z odpowiedzi na skargę wiedza o uchybieniu terminu jest tak jednoznaczna i niekontrowersyjna, że powinna stanowić źródło wiedzy także dla skarżącego i skłonić go do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od jej pozyskania, to jest od doręczenia mu odpowiedzi na skargę. Zatem, ponieważ przyjmuje się, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, w sytuacji gdy strona nie wie o uchybieniu, rozpoczyna się w dacie pozyskania tej wiedzy, to datą tą, co do zasady, jest doręczenie postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu, a wyjątkowo, zależnie od okoliczności, może być nią także data doręczenia odpowiedzi na skargę. Uzasadniając powyższe stanowisko podkreślić należy, że zawarta w postanowieniu o odrzuceniu skargi informacja (wiedza) o uchybieniu terminu, pochodząca od Sądu pierwszej instancji, jest wiedzą obiektywną, wywołującą określony skutek procesowy, zaś zawarta w odpowiedzi na skargę informacja, pochodząca od organu, pochodzi od przeciwnika procesowego, nie została jeszcze zweryfikowana przez Sąd i nie musi być prawidłowa.
Powyższe rozważania są istotne w świetle ustaleń Sądu Wojewódzki ego, bowiem dokonując oceny terminowości złożenia przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej skargi Sąd dokonał błędnej oceny daty (dnia) ustania przyczyn uchybienia terminowi. Sąd wskazując datę doręczenia skarżącym postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. 25 kwietnia 2013 r. H. M. i 30 kwietnia 2013 r. M.C., pomylił ją z datą doręczenia odpowiedzi na skargę która miała miejsce w tych właśnie dniach.
Tym samym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy wiedzę tę skarżący uzyskali w dniu odebrania przesyłki z odpisem odpowiedzi na skargę (25 kwietnia 2013 r. H.M. i 30 kwietnia 2013 r. M.C.), czy też w dniu doręczenia im odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 434/13, odrzucającego skargę (to jest dnia 31 maja 2013 r. H.M. i 24 maja 2013 r. M.C.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że z dniem odebrania przesyłki z odpowiedzią na skargę skarżący powzięli pewną wiadomość o swoim uchybieniu, która to wiedza obligowała ich do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od jej pozyskania. Po pierwsze wiadomość pochodziła od przeciwnika procesowego, a więc z istoty rzeczy nie musiała być obiektywnie prawidłowa, po drugie skarżący nadali skargę na adres Sądu pierwszej instancji na kilka dni przed upływem terminu do jej wniesienia w przekonaniu, że działają w sposób właściwy i z "zapasem" czasowym, po trzecie stanowisko, że wniesienie skargi bezpośrednio do sądu nie jest skuteczne, aczkolwiek bezwzględnie trafne, mogło nie być dla strony oczywiste. Pamiętać należy, że na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów (art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74 poz. 368, ze zm.) skarga wnoszona była bezpośrednio do Sądu, a zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), aż do 1 stycznia 2006 r. wniesienie skargi bezpośrednio do sądu stanowiło o zachowaniu terminu.
Zatem wiedza o tej obowiązującej przez długie lata procedurze utrwaliła się w społeczeństwie. Natomiast bezsporną wiedzę o tym, że termin do wniesienia skargi został uchybiony, skarżący uzyskali dopiero po doręczeniu im (w dniu 31 maja 2013 r. H. M. i w dniu 24 maja 2013 r. M.C.) odpisu postanowienia Sądu Wojewódzkiego odrzucającego skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawienie skarżących prawa do sądu, a taki jest ostateczny skutek odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi, może mieć miejsce jedynie w sytuacjach, w których bez żadnych wątpliwości skarżący prawo to utracili.
Skoro przyczyna uchybienia terminu ustała odpowiednio w dniach 24 maja 2013 r. dla M.C. i 31 maja 2013 r. dla H.M., to od tych daty winien być liczony siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący złożyli taki wniosek w dniu 31 maja 2013 r., a zatem w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zatem skoro wniosek o przywrócenie terminu nie był spóźniony, to brak było podstaw do jego odrzucenia na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.