Uzasadnienie
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016r., IV SA/Wa 47/16 umorzył postępowanie w sprawie ze skargi K. M. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r., nr... w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłat za brak sieci za 2006r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. była skarga na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r., nr... utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 7 października 2011r., nr... określającą wysokość zobowiązania K. M. P. sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006r. w wysokości 2.767.500 złotych. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012r., nr... organ wznowił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. W postępowaniu wznowieniowym Główny Inspektor Ochrony Środowiska ponownie rozpatrzył sprawę i wydał ostateczną decyzję z dnia 1 kwietnia 2016r., nr..., którą uchylił własną decyzję z dnia 21 marca 2012r., nr... i określił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok oraz wysokość nadpłaty w opłacie.
W dniu 1 kwietnia 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek organu o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego z uwagi na wydaną w dniu 1 kwietnia 2016r. ww. decyzję, doręczoną pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu 1 kwietnia 2016r. Obecny na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016r. pełnomocnik skarżącej Spółki oświadczył do protokołu rozprawy, że wniosek o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego pozostawia do uznania Sądu oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w oparciu o art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że kwestionowana decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r. w dacie wniesienia skargi posiadała byt prawny, jednakże w dacie rozpoznawania skargi przez Sąd, to jest w dniu 5 kwietnia 2016r. już nie istniała, gdyż Główny Inspektor Ochrony Środowiska w postępowaniu wznowieniowym wydał ostateczną decyzję w dniu 1 kwietnia 2016r., nr... – wprowadzoną tegoż dnia do obrotu prawnego – którą uchylił własną decyzję z dnia 21 marca 2012r., nr... i określił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok oraz wysokość nadpłaty w opłacie.
W ocenie Sądu I instancji, powyższe spowodowało, że postępowanie przed Sądem ze skargi na decyzję z dnia 21 marca 2012r., nr..., która została wyeliminowana z obrotu prawnego, stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania "z innych przyczyn" – w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.) będziemy mieć bowiem do czynienia, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wówczas, kiedy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku wznowienia postępowania albo stwierdzenia jej nieważności), względnie w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 powołanej ustawy i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2008, str. 581 oraz podane tam orzecznictwo). Oznacza to, że w postępowaniu przed Sądem zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania z powodu określonego w art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bowiem bezprzedmiotowość postępowania istniejąca w momencie wyrokowania uniemożliwia dokonanie kontroli legalności zaskarżonej do Sądu decyzji.
Ustosunkowując się do wniosku pełnomocnika Spółki o zwrot kosztów postępowania sądowego Sąd zauważył, że brak było podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Zasadą jest – zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątki od tej zasady przewidziane są w art. 200-204 i art. 232 powołanej ustawy, przy czym, zdaniem Sądu, żaden z nich nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie, gdyż podstawą umorzenia postępowania sądowego była jego bezprzedmiotowość spowodowana wyeliminowaniem przez organ z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji w trybie postępowania wznowieniowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji, umorzył postępowanie w sprawie ze skargi K. M. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r.
Zażalenie na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawa z 5 kwietnia 2016r., sygn. akt IV SA/WA 47/16 w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłat za brak sieci za 2006r. wywiodła K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. lub alternatywnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA.
Zaskarżonemu Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji ich niezastosowanie, które skutkowało odmową zasądzenia na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, podczas gdy w sprawie zastosowanie znajdują ww. przepisy, a tym samym zwrot kosztów postępowania jest Spółce należny.
W odpowiedzi na zażalenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniósł o odrzucenie zażalenia, a w przypadku braku podstaw do odrzucenia o jego oddalenie. W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko Sądu I instancji wskazując na brak podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 161 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę, w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania, a także gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Norma wynikająca z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umożliwia zatem umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, na skutek zajścia w toku tego postępowania także "innych przyczyn", które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Oczywiste jest, że muszą to być przyczyny wywołujące bezprzedmiotowość postępowania sądowego. Rozważenie zasadności podjęcia przez Sąd rozstrzygnięcia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należy odnosić do sytuacji, gdy przed wydaniem wyroku, przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia, co ma miejsce m.in. w przypadku skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. i uchylenia decyzji, a także gdy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało pozbawione bytu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016r. umorzył postępowanie sądowe zainicjowane skargą K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 7 października 2011r. określającą wysokość zobowiązania K. M. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006r., gdyż we wznowieniowym postępowaniu Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 150 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., ostateczną decyzją z dnia 1 kwietnia 2016r., uchylił własną decyzję z dnia 21 marca 2012r. oraz decyzję ją poprzedzającą, określając wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006r. oraz wysokość nadpłaty w tej opłacie.
Postępowanie było wznowione postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 150 § 1 i 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że postępowanie w sprawie ze skargi K. M. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r. stało się bezprzedmiotowe. W dacie rozpoznawania skargi przez Sąd I instancji zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r. była pozbawiona bytu prawnego (przestała istnieć w obrocie prawnym).
Słusznie Sąd I instancji uznał, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a..
Nie można podzielić przedstawionego w zażaleniu stanowiska skarżącej Spółki, że zaskarżona decyzja z dnia 21 marca 2012r. została uchylona przez GIOŚ w trybie autokontroli, określonym w art. 54 § 3 p.p.s.a., co daje podstawę do zwrotu kosztów postępowania skarżącemu od organu na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja z 21 marca 2012r. została bowiem uchylona w postępowaniu wznowieniowym, tj. w postępowaniu nadzwyczajnym, którego podstawy określone są w art. 145 i art. 145a k.p.a. i które jest odrębnym od zwykłego postępowaniem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 5