Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1791/16, oddalił skargę S. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] listopada 2016 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki przewodu kominowego.
Pismem z dnia 13 czerwca 2017 r. S. M. wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2017 r., skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem pod rygorem ściągnięcia opłaty w trybie egzekucji administracyjnej.
S. M. w zażaleniu na powyższe zarządzenie zakwestionował jego zasadność podnosząc, że nie stać go na poniesienie kosztów opłaty kancelaryjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a.") opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia.
Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.
Podkreślenia przy tym wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył obowiązek strony w zakresie partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 p.p.s.a. oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty.
Zasadniczo, wydanie zarządzenia o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej na podstawie art. 234 § 2 p.p.s.a. powinno poprzedzać udzielenie stronie we właściwym czasie i formie informacji dotyczących trybu składania wniosku o uzasadnienie wyroku, jego skutkach procesowych oraz obowiązku dokonania opłaty kancelaryjnej i ewentualnej egzekucji. Przy zachowaniu takich warunków zbędne jest wydawanie przez Przewodniczącego dodatkowego zarządzenia, zaskarżalnego na mocy art. 227 § 1 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że dla ochrony interesu strony wystarczające jest zagwarantowanie w art. 234 § 2 p.p.s.a. możliwości zaskarżenia zarządzenia przewodniczącego o ściągnięciu od strony opłaty kancelaryjnej.
W rozpoznawanej sprawie wydano zarządzenie zawierające wezwanie o uiszczenie przedmiotowej opłaty, przy czym jednocześnie w piśmie skierowanym do strony zawarto pouczenie o zaskarżalności zarządzenia. W takim stanie sprawy, mimo poczynionych wyżej uwag, należało przyjąć, że nie nastąpiło naruszenie przepisów proceduralnych stwarzające potrzebę uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Zarówno określony w wezwaniu obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej jak też wysokość znajdują oparcie w przepisach art. 219 § 1 p.p.s.a., 234 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych.
Odnosząc się z kolei do podnoszonych w zażaleniu okoliczności związanych z niemożliwością uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy podkreślić, iż postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże prawomocnym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. prawo pomocy zostało cofnięte skarżącemu. Następnie po rozpoznaniu kolejnego wniosku skarżącego postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, jednakże postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. referendarz sądowy zmienił własne postanowienie z dnia 27 września 2017 r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z powyższego wynika, że skarżący nie korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych w dacie wystąpienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku, łączącego się z obowiązkiem dokonania opłaty. Zgodnie z regułą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W konsekwencji Sąd Wojewódzki prawidło zarządzeniem z 13 czerwca 2017 r. wezwał skarżącego do dokonania opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 i art.198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.