Postanowienie NSA z 12 października 2010 r., II OZ 965/10

Sąd

Dnia 12 października 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 lipca 2010 roku sygn. akt III SA/Kr 253/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym

Sprawa

w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2009 roku, znak [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił J.S. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca złożyła w dniu 8 kwietnia 2009r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci, które uczą się i nie uzyskują dochodów. Skarżąca wskazała, że uzyskuje miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.500 euro, na mieszkanie wydaje 1.000 euro, zaś na leczenie (reumatyzm, choroba kręgosłupa) – 200 euro. Skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności ani innego wartościowego majątku.

Referendarz sądowy WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 26 lutego 2010 r. pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania, uzasadniając to tym, że skarżąca została wezwana, żeby w terminie 60 dni przedłożyła dokumenty potwierdzające uzyskiwane dochody oraz ponoszone wydatki, ale nie odpowiedziała na wezwanie w zakreślonym terminie.

Pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od zarządzenia referendarza, w którym wskazał, że skarżąca przebywa za granicą, pełnomocnik nie ma z nią bezpośredniego kontaktu i dlatego wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów uzupełniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2010r. pełnomocnik skarżącej został wezwany, żeby w terminie 60 dni pod rygorem oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przedłożył dokumenty potwierdzające wysokość uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych kosztów. Odpis tego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 maja 2010 r. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie w zakreślonym terminie.

Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca była dwukrotnie wzywana do przedstawienia wymienionych w wezwaniach dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Było to konieczne, ponieważ dane zawarte w formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie były wystarczające do oceny zasadności wniosku. Z uwagi na to, ze skarżąca przebywa za granicą wezwania te zakreślały długi, bo sześćdziesięciodniowy, termin do ich wykonania. Skarżąca nie odpowiedziała na żadne z tych wezwań, a zatem, w ocenie Sądu I instancji, należało uznać, że nie wykazała, iż zachodzą podstawy do zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył działający w imieniu skarżącej pełnomocnik wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę postanowienia i przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że skarżąca przebywa za granicą i nie ma z nią kontaktu, a zatem nie może dostarczyć żądanych dokumentów. W ocenie zażalenia, złożone oświadczenie jest wystarczające do przyznania prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca pomimo dwukrotnego wezwania nie przedstawiła wymaganych przez Sąd dokumentów ani też nie wyjaśniła ewentualnego braku możliwości ich przedłożenia. Brak reakcji ze strony skarżącej na skierowanie do niej wezwanie, zobligował Sąd I instancji do dokonania oceny Jej sytuacji majątkowej wyłącznie na podstawie złożonego, urzędowego formularza. Na pełną aprobatę zasługuje sama odmowa przyznania prawa pomocy, jak również wcześniejsze wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Bez znaczenia pozostaje przy tym, że skarżąca przebywa za granicą, a pełnomocnik nie ma z nią kontaktu. Rzeczą mocodawcy jest zapewnienie takiego kontaktu z pełnomocnikiem, aby nie ponieść negatywnych konsekwencji swoich zaniedbań w postępowaniu. Jednocześnie Sąd I instancji działał w sposób, który był niewątpliwie korzystny dla skarżącej, wyznaczając dwa, dwumiesięczne terminy do wykonania zarządzeń. Podkreślenia przy tym wymaga, że żądane dokumenty nie zostały do tej pory dostarczone, a pierwsze wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 grudnia 2009 r. Doświadczenie życiowe nakazuje przy tym przyjąć, że w obecnych czasach korespondencja pocztowa z zagranicą (w tym przypadku z Niemcami) nie wymaga aż tak dużych nakładów czasu.

Zasadą jest, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie przyjął, iż skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.