Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 sierpnia 2015 r. sygnatura akt II SA/Łd 180/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził, że skarżąca nie dowiodła, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego utrzymania. W ocenie Sądu, aktualne potencjalne opłaty sądowe mogące powstać w sprawie, wiążące się ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia lub wniesieniem środka zaskarżenia (łącznie 200 zł), nie przekraczają możliwości finansowych skarżącej, szczególnie w sytuacji, gdy ta posiada stały dochód w postaci zasiłku chorobowego w wysokości [...] zł oraz około [...] zł brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w postaci usług budowlanych. Sąd wyjaśnił, że mimo twierdzeń skarżącej, że ta przybywa na zwolnieniu lekarskim i nie kontynuuje swojej działalności gospodarczej, to składając wniosek skarżąca sama określiła uzyskiwany przez siebie dochód na ww. poziomie. Ponadto z dokumentacji wynika, że mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim w 2014 r., skarżąca w tym roku uzyskała przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Skarżąca otrzymuje ponadto dopłaty do produkcji rolnej w wysokości około [...] zł rocznie. Posiada również znaczny majątek nieruchomy. Poza mieszkaniem o powierzchni 54 m², jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego przynoszącego pożytki oraz właścicielką dwóch działek (w tym jednej w udziale ½). Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że skarżąca uiściła już wymagany wpis sądowy od skargi wynoszący 100 zł.
Skarżąca w zażaleniu podniosła przede wszystkim, że niezwolnienie jej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych uniemożliwi jej realizację konstytucyjnego prawa do sądu, co naruszy art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Zaznaczyła, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych precyzyjnie i wyczerpująco wykazała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. W jej ocenie, Sąd pierwszej instancji pomylił wysokość osiągniętego przez nią przychodu z dochodem, który jest bardzo niski. Stwierdziła, że jako współwłaścicielka kilku nieruchomości jedynie w części korzysta z dotacji unijnych. Poza tym sam fakt, że jest współwłaścicielką nieruchomości nie oznacza, że z tego tytułu czerpnie pożytki. Wręcz przeciwnie, ponosi liczne ciężary z tym związane o charakterze publicznym.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Ponadto obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności bezwarunkowego prawa do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ograniczona jest jedynie dla tych osób, które ze względu na wyjątkowo ciężką sytuację materialną i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, bo często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych.
W tej sprawie skarżąca, mimo złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, uiściła wymagany wpis sądowy. Jej sprawa zostanie zatem rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji. Brak jest tym samym podstaw by twierdzić, że jej konstytucyjne prawo do sądu zostało naruszone.
Odnośnie ewentualnych przyszłych kosztów postępowania, to analiza argumentów przedstawionych przez skarżącą oraz treści przedstawionych przez nią dokumentów prowadzi do konkluzji, że zasadnie odmówiono jej zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie skarżącej również pozbawione jest jakichkolwiek konkretów, które pozwoliłyby na dokonanie odmiennej oceny jej sytuacji materialnej, niż wynikająca z zaskarżonego postanowienia. Sama skarżąca już we wniosku o udzielenie prawa pomocy wskazała, że jej stałe miesięczne wydatki są dużo niższe niż dochody uzyskiwane co miesiąc z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (ok. [...] zł brutto) oraz z zasiłku chorobowego ([...] zł brutto). Ponadto zgromadzone na dwóch kontach bankowych (osobistym i firmowym) skarżącej środki finansowe wyniosły łącznie [...] zł. Skarżąca posiada też majątek nieruchomy. Oprócz mieszkania jest właścicielką jednej i współwłaścicielką dwóch innych działek, w tym jednej rolnej, która może przynosić potencjalne pożytki i z posiadania której skarżąca otrzymuje części z dotacji unijnych. Nie może też umknąć uwadze Sądu, co wynika z dołączonych do akt rachunków z kont bankowych skarżącej, że co jakiś czas, w krótkich odstępach, dokonywane są tam wpłaty znacznych sum pieniędzy. Te wszystkie okoliczności nie mogą świadczyć o konieczności uwzględnienia wniosku i zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych.
W tym stanie sprawy NSA uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), NSA postanowił jak w sentencji.