Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 września 2015 r., sygnatura akt VII SA/Wa 626/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu S. P. S. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz oddalił wniosek w pozostałej części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 260 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stwierdził, że skarżący, przy deklarowanych wraz z żoną zarobkach na poziomie [...] zł netto, nie będzie w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru. Jednak koszty postępowania (wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz ewentualnie 100 zł za wniosek o sporządzenie uzasadnienia i 100 zł za wniesienie skargi kasacyjnej), nie przekraczają jego możliwości finansowych, szczególnie w sytuacji, gdy ten zaciąga kolejne pożyczki bankowe oraz ma możliwość wynajęcia drugiego mieszkania.
Skarżący na postanowienie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych wniósł zażalenie, w którym podniósł, że obecnie nie może znaleźć chętnego do wynajęcia mieszkania. Z kolei pożyczki zaciągnięte zostały na istotne – w ocenie skarżącego – przedmioty, tj. na komputer i instalację gazową do samochodu. Ponadto zaznaczył, że nie z jego winy WSA w Warszawie prowadzi kilka spraw, w których ten występuje jako strona skarżąca. Od każdej skargi musi uiścić wpis sądowy, co łącznie daje "stosunkowo wysoką kwotę".
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przyznając prawo pomocy nie można abstrahować od tego, jakie koszty w konkretnym postępowaniu osoba wnosząca o przyznanie tego prawa, będzie zobowiązana ponosić. W związku z tym wskazać należy, że skarżący ma już zapewnioną pomoc z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Odpadają więc koszty związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego. Zatem na obecnym etapie postępowania koszty sprowadzają się jedynie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł.
Oceniając sytuację finansową skarżącego, nie można odmówić racji Sądowi pierwszej instancji, gdy wskazuje na to, że skarżący nie należy do osób ubogich, gdyż deklarowane przez niego i osiągane razem z żoną zarobki wynoszą [...] zł netto. Ponadto w sprawie tej faktem jest, że obciążenia z tytułu zaciągniętych wcześniej pożyczek stanowiły znaczną część wydatków rodziny skarżącego ([...] zł miesięcznie). Niemniej jednak po wniesieniu skargi, pomimo liczenia się z koniecznością poniesienia kosztów z tym związanych, skarżący zaciągnął kolejne pożyczki bankowe na komputer ([...] zł) i instalację gazową do samochodu ([...] zł).
W ocenie Sądu, nie są to jednakże wydatki, które należy uznać za konieczne. Wyjaśnić należy, że choć tego rodzaju obciążenia mogą mieć znaczenie dla oceny możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, to jednak jedynie wtedy, gdy zostanie wykazana absolutna konieczność zaciągnięcia pożyczki, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca. Trudno bowiem uznać wydatek [...] zł na komputer za niezbędną potrzebę życiową, na którą skarżący musi zaciągnąć kredyt w wysokości [...] zł. Ponadto istotne jest, że brakujące [...] zł za ten towar skarżący sam wpłacił sprzedawcy.
Istotne jest też, że skarżący posiada dwa mieszkania. Okoliczność, że wolnego mieszkania mimo starań nie może wynająć nie jest ważna. Posiadanie dwóch mieszkań, nawet niewielkiej powierzchni, z możliwością wynajęcia jednego z nich, sytuuje skarżącego i jego rodzinę w znacznie lepszej sytuacji niż wiele osób, które otrzymują prawo pomocy, gdyż nie posiadają żadnego własnego mieszkania.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że był zmuszony wnieść więcej skarg do sądu administracyjnego, co powoduje koszty, które należy zsumować, należy zwrócić uwagę, że nie można z góry zakładać, iż wniesienie tych skarg istotnie było konieczne i tylko z powodu ich liczby zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Takie postępowanie stanowiłoby zaprzeczenie jednej z funkcji obowiązku uiszczania kosztów sądowych, jakim jest powstrzymanie od składania nieprzemyślanych, zbędnych, czy wręcz o charakterze pieniackim skarg do sądu.
W tym stanie sprawy NSA uznał, że skarżący nie należy do osób żyjących w ubóstwie, w stosunku do których powinno być realizowane prawo pomocy w zakresie całkowitym. Tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne.
W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.