Uzasadnienie
II OZ 972/06
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. K. na decyzję Wojewody Opolskiego w przedmiocie zmiany nazwiska.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał J. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 8 marca 2006 roku Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd, iż pełnomocnikiem z urzędu w sprawie ze skargi J. K.wyznaczony został adwokat P. K. W dniu 20 marca 2006 roku adwokat P. K. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 19 stycznia 2006 roku, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 maja 2006 roku przyznana została adwokatowi P. K. kwota 146,40 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej J. K.. Od powyższego postanowienia J.K. złożył sprzeciw.
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał i nakazał wypłacić adwokatowi P. K. kwotę 146,40 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio do zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Sąd zauważył, iż ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu złożył w toku postępowania sądowoadministracyjnego wniosek zawierający oświadczenie wymagane przepisem § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z tych przyczyn należało, zdaniem Sądu, przyznać pełnomocnikowi z urzędu, stosownie do powołanych przepisów i jego nakładu pracy, kwotę 146,40 złotych.
W dniu 22 czerwca 2006 roku J. K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podnosząc, iż adwokat odmawiając sporządzenia skargi kasacyjnej, pozbawił skarżącego przysługującego mu prawa wystąpienia o kasację wyroku i możliwości posługiwania się nazwiskiem de [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny ocenia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pod kątem zaistnienia bądź niezaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 184 i 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślenia natomiast wymaga, iż jak wynika z przepisu art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, rady prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przeciwieństwie zatem do postępowania cywilnego samo ustanowienie przez Sąd pełnomocnika z urzędu i wyznaczenie osoby pełnomocnika przez okręgową radę adwokacką, okręgową izbę radców prawnych, regionalny oddział Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych nie jest równoznaczne z prawem do występowania przez tę osobę w charakterze pełnomocnika.
Z akt sprawy nie wynika, aby adwokat P. K. przedstawił udzielone przez skarżącego pełnomocnictwo, nie został nadto do dokonania tej czynności wezwany. Tymczasem, wskazać należy, iż zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą samodzielnie uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Nie ma podstaw do twierdzenia, iż obowiązek ten nie dotyczy pełnomocników działających w ramach prawa pomocy. W związku z powyższym, nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, iż adwokat P. K. był uprawniony do działania w imieniu J. K. czy faktycznie zostało mu udzielone pełnomocnictwo i w jakim zakresie. Wątpliwości w zakresie udzielonego pełnomocnictwa potęguje również wskazana przez skarżącego okoliczność, iż strona nie rozmawiała z wyznaczonym przez Okręgową Radę Adwokacką w Opolu adwokatem (k. 118).
Stosownie do treści art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisu tego nie można jednak interpretować w taki sposób, który uprawniałby do wypłaty wynagrodzenia adwokatowi czy radcy prawnemu wyznaczonemu, lecz nie dysponującego pełnomocnictwem.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuprawnione było zatem postępowanie Sądu I instancji, polegające na przyznaniu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej adwokatowi, który nie przedstawił odpowiedniego pełnomocnictwa.
Ponadto warto zauważyć, iż w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż wyznaczony adwokat złożył w toku postępowania wniosek zawierający oświadczenie, iż "opłata nie została zapłacona w całości". Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby takie oświadczenie zostało złożone przez adwokata - wnosił on jedynie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Tymczasem - zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 163 poz. 1348 z późn. zm.) - oświadczenie to jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata nie została wynagrodzona, a zatem, iż zachodzi podstawa poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 roku o sygn. akt II CKN 687/98, także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 521).
Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.