Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt VII SAB/Wa 72/14 odmówił D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że D. W. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku wskazano, iż skarżąca wraz z mężem prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie. Małżeństwo jest współwłaścicielem dwóch działek o powierzchni 2.488 m². Skarżąca oświadczyła, iż nie posiada domu, mieszkania oraz oszczędności. Jednocześnie wskazała, że w jej mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania.
Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku m.in. poprzez:
- podanie, gdzie zamieszkuje oraz jaki tytuł prawny posiada do mieszkania/domu, w którym przebywa (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.),
- podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki itp.) i wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym mieszka,
- nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych świadczeń emerytalnych,
- wskazanie, czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych,
- nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące,
- wskazanie, czy pod adresem zamieszkania skarżącej N. [...] T. prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: Usługi Transportowe J. W. oraz M. W.,
- podanie, czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie ze skarżącą, skoro z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżącej.
W odpowiedzi skarżąca wskazała, że mieszka w domu w N. pod nr [...], o pow. 57 m², gdzie nie ma zimnej wody i ogrzewania, dzieci zaś nie mieszkają ze skarżącą (są jedynie w tym lokalu zameldowane) i nie prowadzą z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Strona dodała, że nie ma konta bankowego, nie otrzymuje pomocy od dzieci, osób trzecich ani z opieki społecznej. Wraz z mężem na żywność przeznacza mniej niż 900 zł, leki kupują tylko te ratujące życie. Skarżąca stwierdziła, że J. W. i M. W. nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej.
Wniosek skarżącej został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2015 r. Na postanowienie to skarżąca złożyła w terminie ustawowym sprzeciw, tym samym straciło ono moc.
Odmawiając D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), Sąd podniósł, że nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Wnioskodawczyni pomimo wezwania do wskazania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje, nie udzieliła szczegółowych informacji w tym zakresie. Wskazała co prawda na wysokość dochodu oraz określiła, że na żywność mają razem z mężem mniej niż 900 zł, jednak nie wyjaśniła, na jakim poziomie kształtują się jej wydatki i koszty utrzymania. To zaś nie pozwala Sądowi na dokonanie pełnej i jednoznacznej oceny jej możliwości płatniczych. Uznać zatem należy, że D. W. nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła D. W. podnosząc, że nie jest w stanie opłacić spraw sądowych i walczyć z bezprawiem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. wezwał skarżącą do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie udzieliła niepełnych wyjaśnień, bowiem nie wskazała ponoszonych comiesięcznych wydatków. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżącej uniemożliwia Sądowi dokonanie jej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych.
Biorąc zatem pod uwagę stabilną sytuację finansową wnioskodawców (stały miesięczny dochód z emerytur w łącznej wysokości 2.781 zł) oraz nieudzielenie informacji dotyczących wysokości ponoszonych wydatków, należy uznać, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.