Postanowienie NSA z 27 września 2017 r., II OZ 974/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 675/16 oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W. i M. W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 176/04 postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Anna Łuczaj przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 675/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D. W. i M. W. o wyłączenie od orzekania w sprawie referendarza sądowego M. K. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 23 marca 2017 r. D. i M. W. złożyli urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 24 marca 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu M. K. wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie określonych dokumentów – w terminie 7 dni pod rygorem jego rozpoznania w oparciu o dane wynikające z akt sprawy. Wezwanie skarżący otrzymali w dniu 18 kwietnia 2017 r., a zatem zakreślony termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 25 kwietnia 2017 r. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r. skarżący wnieśli o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie referendarza M. K., bowiem jest "złośliwy i niesprawiedliwy i do każdej sprawy żąda z uporczywym nękaniem strony skarżącej wyjaśnień, które są w aktach sprawy i złożone są we wniosku o przyznanie skarżącym pomocy". W dniu 2 maja 2017 r. referendarz sądowy M. K. złożył do akt sprawy pisemne oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą wobec niego okoliczności wymienione w art. 18 w zw. z art. 24 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ww. ustawy).

Uzasadniając oddalenie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podniósł, że skarżący zgłaszając wniosek o wyłączenie referendarza sądowego zakwestionowali w istocie fakt wezwania ich do udokumentowania swojej sytuacji materialnej, mającej uzasadnić przyznanie im prawa pomocy. Ocenili czynność referendarza jako niesprawiedliwe nękanie. W ocenie Sądu taka ocena nie może stanowić przyczyny wyłączenia wskazanego przez skarżących referendarza. Tym samym należało stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnili przyczyn jego wyłączenia, choć to na stronie wnioskującej spoczywa taki obowiązek. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Do takich nie można zaliczyć faktu wykonywania czynności referendarskich. Sąd podkreślił także, że referendarz sądowy oświadczył, że nie zachodzą żadne z ustawowych przesłanek wyłączenia i oświadczeniu temu nie można odmówić wiarygodności w świetle gołosłownej argumentacji przedstawionej przez skarżących.

Zażaleniem D. W. i M. W. zaskarżyli powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i zmianę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przepisy rozdziału dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Zatem wyłączenie referendarza sądowego od orzekania w sprawie w zakresie przewidzianym ustawą może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie referendarza sądowego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia referendarza sądowego zostały enumeratywnie wymienione, natomiast na wniosek strony, bądź na żądanie referendarza sądowego, sąd wyłącza referendarza sądowego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie.

Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza sądowego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Przy czym to strona składająca wniosek jest obowiązana uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie przez niego wyjaśnień. W obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności referendarza sądowego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych, itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FZ 173/17).

Formułując przedmiotowy wniosek o wyłączenie referendarza sądowego M. K. skarżący wskazali na uporczywe, ich zdaniem, nękanie ich wezwaniami do składania wyjaśnień (w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy), które są w aktach sprawy i złożone są we wniosku o przyznanie skarżącym pomocy. Nie wskazali przy tym żadnych okoliczności świadczących o braku bezstronności referendarza sądowego.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że do uwzględnienia wniosku nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności referendarza sądowego, lecz strona powinna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności. Takich okoliczności nie wskazał zarówno sam referendarz w oświadczeniu złożonym w sprawie, jak i wnioskodawcy. Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza sądowego w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie mogą być bowiem uznane kwestie subiektywnego poczucia strony o tym, że referendarz sądowy nieprawidłowo proceduje przy podejmowaniu rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy. W niniejszej sprawie nie zachodzi więc, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do referendarza sądowego M. K. zarówno z art. 18, jak i 19 p.p.s.a. Wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji uznać należy zatem za prawidłowe.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.