Postanowienie NSA z 27 listopada 2020 r., II OZ 974/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na punkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 551/20 o odrzuceniu skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących treści decyzji o warunkach zabudowy postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i nakazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi zwrot na rzecz K. K. kwoty 114 (sto czternaście) zł.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./

Uzasadnienie

Uzasadnienie.

K. K. drogą elektroniczną zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących treści decyzji o warunkach zabudowy.

Na podstawie zarządzeń p.o. Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 sierpnia 2020 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez: wskazanie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń; wskazanie numeru PESEL; uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł i uiszczenie opłaty kancelaryjnej za wydruki 14 odpisów skargi z dnia 8 lipca 2020 r. w kwocie 14 złotych.

Stosowne wezwania w tym przedmiocie skarżący otrzymał drogą elektroniczną 11 sierpnia 2020 r. Termin do uzupełnienia braków skargi biegł w takiej sytuacji od 12 sierpnia 2020 r. do 18 sierpnia 2020 r. W dniu 18 sierpnia 2020 r. skarżący podał numer PESEL, wskazał adres do doręczeń i wniósł o przyznanie prawa pomocy. Natomiast w dniu 19 sierpnia 2020 r. uiścił opłatę kancelaryjną za wydruki 14 odpisów skargi.

Postanowieniem z dnia 3 września 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W dniu 8 września 2020 r. skarżący uiścił wpis od skargi.

Postanowieniem z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 551/20 Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę (pkt 1) i orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego kwoty 100 (sto) złotych, uiszczonej tytułem wpisu od skargi.

Sąd wskazał, że nie mógł nadać skardze dalszego biegu i przystąpić do jej merytorycznego rozpoznania, ponieważ skarżący pomimo pouczenia o skutkach niewykonania zarządzenia, nie uzupełnił w terminie braku fiskalnego skargi w postaci opłaty kancelaryjnej za wydruki 14 odpisów skargi. Termin do uiszczenia wspomnianej opłaty biegł od 12 sierpnia 2020 r. do 18 sierpnia 2020 r. i upłynął bezskutecznie. Opłata została uiszczona 19 sierpnia 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie zasądzonych kosztów sądowych wniósł skarżący. Podniósł, że WSA w Łodzi rozstrzygnął koszty sądowe w sprawie bez opłaty kancelaryjnej. Wniósł o zasądzenie zwrotu opłaty kancelaryjnej w wysokości 14 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie należy skonstatować, ze rozpoznając zażalenie, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami tego środka odwoławczego. Ten brak związania odnosi się do podstaw zażalenia, tj. zarzutów i wniosków podniesionych w tym środku odwoławczym. Od tego braku związania należy jednak odróżnić zakres zaskarżenia. Pomijając ewentualną nieważność zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartym w zażaleniu wskazaniem, co do zaskarżonej części orzeczenia. W odniesieniu do art. 183 § 1 oraz art. 186 P.p.s.a. warto przypomnieć pogląd, według którego, Sąd odwoławczy nie może poddać kontroli niezaskarżonej części orzeczenia sądu pierwszej instancji, ponieważ oznaczałoby to działanie ex officio, które – poza przypadkami nieważności postępowania – nie jest dopuszczalne (patrz: Tadeusz Woś "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne a konstytucyjne prawo do rozpatrzenia sprawy "bez nieuzasadnionej zwłoki", Państwo i Prawo 2003/8/s. 33; Hanna Knysiak-Sudyka [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod. red. T. Wosia, WK 2016, pkt 1 do art. 183).

Podkreślić trzeba, że na tle art. 176 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. wyraźnie odróżniono zakres zaskarżenia (wskazanie, czy orzeczenie jest zaskarżone w całości, czy w części) oraz wniosek co do postulowanego dalszego losu zaskarżonego orzeczenia (wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany).

Do wymogów formalnych zażalenia należy, w myśl art. 194 § 3 P.p.s.a., sformułowanie wniosku o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia. Jest oczywiste, że tym wnioskiem, podobnie jak podstawą zaskarżenia wskazaną w zwięzłym uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany. Jest to sytuacja odmienna od związania granicami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Jednak z art. 197 § 2 P.p.s.a. nie wynika aby Naczelny Sąd Administracyjny, pomijając ewentualne zastosowanie art. 186 w związku z art. 183 § 2 P.p.s.a., był uprawniony do nierespektowania wskazanego przez żalącego się zakresu zaskarżenia, w rozumieniu art. 176 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Stanowisko to znajduje umocnienie w unormowaniach odnoszących się do prawomocności orzeczeń. Zgodnie z art. 168 § 1 P.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Natomiast w myśl art. 168 § 3 P.p.s.a., jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu rozpoznać sprawę także w części.

Ta ostatnia sytuacja ma miejsce gdy zachodzi nieważność postępowania (art. 183 § 2 w związku z art. 186 P.p.s.a.). Brak związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami zażalenia nie jest zatem tożsamy z uprawnieniem do działania tego Sądu z urzędu, poza przypadkiem nieważności postępowania.

W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny był związany wskazaniem, że zaskarżone zostało orzeczenie zawarte w puncie 2 postanowienia Sądu pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie w terminie opłaty kancelaryjnej, o której mowa w art. 235a P.p.s.a. Wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki 14 odpisów skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 sierpnia 2020 r., a zatem siedmiodniowy termin do wykonania wezwania ekspirował w dniu 18 sierpnia 2020 r. Bezsporne jest, że skarżący nie uiścił opłaty kancelaryjnej w wymaganym terminie.

Opłata, o której mowa w art. 235a P.p.s.a. nie stanowi wpisu. Nie ma do niej zatem zastosowania art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jest jednak oczywiste, że jej nieuiszczenie wywołuje taki sam skutek, jak nieuiszczenie wpisu od skargi. Wynika to wprost z art. 220 § 3a P.p.s.a. Podkreślić warto, że w myśl art. 235a P.p.s.a., opłatę kancelaryjną pobiera się również za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism.

Przepis art. 220 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. Działanie sądu ogranicza się, w tym przypadku, jak wynika z art. 220 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., do wezwania wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast w razie bezskutecznego upływu terminu, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie P.p.s.a.), chyba że chodzi o pismo w postaci skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania. W przypadku niewniesienia od tych pism, pomimo wezwania, należnego wpisu, podlegają one odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Tak samo, w przypadku niewniesienia od tych pism, pomimo wezwania, należnej opłaty, o której mowa w art. 235a P.p.s.a., podlegają one odrzuceniu przez sąd.

Żadne inne czynności uwarunkowane opłatą nie są przewidziane w przepisach art. 220 § 1-3a P.p.s.a. Nie ma zatem podstaw do sporządzenia wydruków pism i załączników w celu doręczenia ich stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism

Oplata kancelaryjna za wydruki, uiszczona w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do zakończenia na etapie formalnym, bez obowiązku doręczania wydruków pism oraz załączników innym stronom, jest opłatą nienależną w rozumieniu art. 225 P.p.s.a. i podlega zwrotowi. W konsekwencji należało zwrócić skarżącemu kwotę 114 zł (zwrot wpisu – 100 zł i opłaty kancelaryjnej – 14 zł).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.