Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 496/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie skarżących B. D. i S. D. na postanowienie Sądu z 28 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżących wniesionej od wyroku Sądu z 25 stycznia 2017 r., którym oddalono ich skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2016 r. w przedmiocie opłaty legalizacyjnej.
Skarżący od tego postanowienia wnieśli zażalenie, w którym zażądali uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Z zażalenia wynika, że skarżący zarzucają w nim, iż niezgodne z prawem było odrzucenie zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z 28 marca 2017 r. przed rozpoznaniem ich wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W ocenie NSA zarzut ten jest niezasadny.
Skarżący w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji działali bez pełnomocnika. Po wyroku z 25 stycznia 2017 r., którym oddalono ich skargę, wnieśli o sporządzenie uzasadnienia wyroku i następnie po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem wnieśli sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną, w której zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 28 marca 2017 r. WSA w Poznaniu, powołując się na art. 178 w zw. z art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną z tego powodu, że została ona sporządzona przez skarżących, a nie przez osobę do tego uprawnioną. Skarżący od tego postanowienia wnieśli zażalenie, ponownie sporządzone przez nich, a nie przez jedną z osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a. Zaskarżonym postanowieniem z 24 kwietnia 2017 r. WSA w Poznaniu, powołując się na art. 194 § 4 oraz art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił to zażalenie dlatego, że nie zostało ono sporządzone przez jedną z osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a, lecz samodzielnie przez skarżących. Prawo pomocy przez ustanowienie adwokata nie zostało skarżącym przyznane, gdyż postanowieniem referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 8 czerwca 2017 r. odmówiono przyznania im prawa pomocy, a WSA w Poznaniu postanowieniem z 17 lipca 2017 r., doręczonym skarżącym w dniu 26 lipca 2017 r., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.
W tych okolicznościach brak podstaw, aby uznać, że zaskarżone zażaleniem postanowienie jest niezgodne z prawem. Z art. 194 § 4 w zw. z art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. wynika, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie, która nie dotyczy obowiązków podatkowych lub celnych, egzekucji administracyjnej tych obowiązków oraz własności przemysłowej, musi być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego albo będących stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem sędziego, prokuratora, notariusza, radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych. Nie ulega wątpliwości, że zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z 28 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, wbrew wyraźnemu brzmieniu powołanych przepisów, nie zostało sporządzone przez jedną ze wskazanych osób. W związku z tym zażalenie to było niedopuszczalne i trafnie Sąd pierwszej instancji odrzucił je na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Odrzuceniu zażalenia nie stało na przeszkodzie to, że skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Z art. 177 § 6 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego, a także w niektórych sprawach doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), złożonego przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, nie zostanie przyznane prawo pomocy, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie rozpoczyna się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, wydanego w pierwszej albo drugiej instancji. Przepis ten, w ocenie NSA rozpoznającego zażalenie, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a., ma odpowiednie zastosowanie do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W związku z tym w przypadku, gdy na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, złożonego przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, nie zostanie przyznane prawo pomocy, bieg terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie rozpoczyna się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, wydanego w pierwszej albo drugiej instancji. Skarżący mieli więc możliwość po otrzymaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania im prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata udzielić pełnomocnictwa do sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wybranemu adwokatowi lub radcy prawnemu. Zaznaczyć należy, że skarżący podczas doręczania im postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostali prawidłowo pouczeni, że zażalenie na takie postanowienie musi być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Nie zostali wprawdzie pouczeni o tym, że termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie będzie biegł od doręczenia im ewentualnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, jednakże ta okoliczność nie może przesądzać o wadliwości zaskarżonego postanowienia. Co najwyżej może ona być rozważana jako niezależna od skarżących przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jeżeli takie zażalenie, sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, zostałoby wniesione wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), postanowił jak w sentencji.