Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę "[...]" Sp. z o.o. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu w Poznaniu z dnia 8 października 2004 r.
W skardze kasacyjnej z dnia 28 kwietnia 2005 r. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej całkowite zwolnienie od opłat sądowych wraz z urzędowym formularzem PPF, uzupełnionym na wezwanie Sądu w dniu 25 maja 2005 r.
Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w składzie referendarza sądowego, odmówił "[...]" Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy. Na powyższe orzeczenie skarżąca wniosła sprzeciw, wskutek czego utracił on swoją moc.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 16 czerwca 2005 r. odmówił "[...]" Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, z formularza o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Spółka prowadzi działalność m.in. w zakresie: produkcji ceramiki budowlanej, produkcji masy betonowej i betonowych wyrobów budowlanych, wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów inżynierskich, robót budowlanych w zakresie wznoszenia konstrukcji stalowych jak również zarządzanie nieruchomościami na zlecenie. Jednocześnie Spółka zaznaczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i znalazła się obecnie w trudnej sytuacji finansowej,w związku z czym, nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych.
W piśmie z dnia 25 maja 2005 r. Spółka doprecyzowała, że prowadzi działalność gospodarczą w niewielkim zakresie. Na podstawie umów najmu wynajmuje powierzchnie położone w starych budynkach przy ul. [...]w Poznaniu, osiągając z tego tytułu miesięcznie od trzech najemców – 4 100, 43 zł. Przychody skarżącej w okresie ostatnich trzech miesięcy wyniosły 22 802,95 zł.
W tym samym czasie skarżąca poniosła koszty w kwocie 121 856,43 zł, w tym na podatek od nieruchomości – 5 970, 41 zł miesięcznie oraz jednorazową opłatę za wieczyste użytkowanie w wysokości 76 057,97 zł. Finansowanie bieżącej działalności skarżącej w niewielkim zakresie odbywa się z czynszu najmu, a pozostała cześć pokryta jest pożyczką udzieloną przez udziałowca. Spółka przedłożyła zaświadczenie o posiadaniu rachunków bankowych. W okresie od 24 lutego 2005 r. do maja 2005 r. uznania netto na tych rachunkach wynosiły 125 995,08 zł oraz 47,26 euro.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, iż stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej prawa pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Wprawdzie Spółka nie ujawniła, mimo wezwania, jakie rodzaje działalności nadal prowadzi, ale skoro w świetle jej twierdzeń Spółka działalności gospodarczej nie zaniechała i czyni wszelkie starania, aby swoje zobowiązania regulować terminowo – czerpiąc na ten cel pożyczki od udziałowca i wykorzystując kwoty pobrane od najemców czynszu, to trudno uznać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Już tylko same dochody uzyskiwane z czynszu, wynoszące 4 100 zł miesięcznie wielokrotnie przewyższają sumę wpisów pobieranych w sprawie o wznowienie postępowania i od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Pismem z dnia 30 czerwca 2005 r. Spółka "[...]" złożyła na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy, w sytuacji, w której skarżąca wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż skarżąca Spółka prowadzi działalność gospodarczą w niewielkim zakresie. Na podstawie umów najmu, skarżąca wynajmuje powierzchnie położone w starych budynkach, położonych na nieruchomości przy ul. [...] Z tego tytułu miesięcznie, od trzech najemców skarżąca utrzymuje 4100,43 zł.
Główne wydatki skarżącej to podatek od nieruchomości w kwocie 5 970,41 zł miesięcznie oraz jednorazowa opłata za wieczyste użytkowanie w wysokości 76 057,87 zł. Finansowanie bieżącej działalności w niewielkim zakresie odbywa się z czynszu najmu, a pozostała cześć pokryta jest pożyczką udzielona przez udziałowca.
Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wprawdzie wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu czynszu najmu przewyższa kwotę wpisu pobieranego od skargi o wznowienie postępowania, jednak z uwagi na obowiązkowe wydatki z tytułu należności publicznoprawnych, kwota pozostająca w dyspozycji skarżącej nie jest wystarczająca do ponoszenia kosztów sądowych w pełnej wysokości.
Skarżąca uwzględnia w swoich planach finansowych konieczność poniesienia kosztów sądowych, jednakże wnioskuje o ich obniżenie poprzez zwolnienie od konieczności ponoszenia opłat sądowych, ponieważ w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale czyni wszelkie starania, aby regulować swoje zobowiązania terminowo. Wyrazem tego są m. in. działania mające na celu uzyskanie środków na finansowanie jej bieżącej działalności płynące z pożyczki udzielonej przez udziałowca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa, a więc ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić wszelkie możliwe czynności, które pozwolą mu na uiszczenie kosztów sądowych i dopiero wtedy, gdyby poczynione w ten sposób czynności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż Spółka [...]" nie wykazała w sposób dostatecznie przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Z zażalenia skarżącej wynika, że osiąga ona pewne dochody np. z tytułu najmu nieruchomości, jak również z tytułu pożyczki udzielonej przez udziałowca, które to środki finansowe są przeznaczone na pokrywanie różnych zobowiązań publicznoprawnych np. podatku od nieruchomości w kwocie 5 970,41 zł miesięcznie oraz jednorazowej opłacie za wieczyste użytkowanie w wysokości 76 057,87 zł.
Zobowiązanie do pokrywania kosztów sądowych wynikających z ustawy ma również charakter publicznoprawny. Skoro zatem Spółka stara się regulować wszystkie swoje zobowiązania nie ma przeszkód aby poniosła koszty postępowania, które na niniejszym etapie sprowadzają się jedynie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wynosi połowę wpisu od skargi, niemniej niż 100 zł. Takie stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, iż kwota wpisu od skargi kasacyjnej jest wielokrotnie niższa od innych zobowiązań publicznoprawnych regulowanych przez Spółkę "[...]" a wskazanych w zażaleniu.
Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd ponadto bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
W takiej sytuacji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2005 r. o odmowie przyznania Spółce "[...]" prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za wydane prawidłowo.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.