Uzasadnienie
Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2747/14 (dalej postanowienie z 22 czerwca 2015 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D.W. i M.W. (dalej skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt II OZ 892/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na postanowienie z 22 czerwca 2015 r. [k. 96-99, 122-124 akt VII SA/Wa 2747/14].
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2747/14 (dalej postanowienie z 19 lipca 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2747/14 (dalej postanowienie z 23 marca 2016 r.) w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M.W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 23 marca 2016 r., WSA w Warszawie odmówił D. W. M. W. (dalej skarżącym) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Dnia 27 maja 2016 r. do Sądu wpłynął kolejny formularz PPF złożony przez skarżących, w którym zwrócili się o udzielenie pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd potraktował ów wniosek jako wniosek o zmianę postanowienia z 23 marca 2016 r. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z poprzednio nadesłanego formularza wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2488 m2. Oboje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 3047 zł netto. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne koszty utrzymania to mieszkanie - 500 zł, leki - 800 zł. Wskazali, że wydają ponad 1000 zł tytułem kosztów postępowań w sądzie.
Z aktualnie nadesłanego formularza PPF wynika, że skarżący prowadzą nadal wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się aktualnie z kwoty 3054 zł miesięcznie, w tym jest dodatek pielęgnacyjny. Skarżący nie opisali w jakiej wysokości otrzymują dodatek; podali że ponoszą koszty utrzymania mieszkania 500 zł miesięcznie, ok. 800 zł miesięcznie wynoszą koszty leczenia, w zależności od stanu zdrowia, na wykup leków nie mają pieniędzy - wykupują tylko leki ratujące życie, koszty postępowania sądowego przewyższają ich dochody a same kserokopie, listy polecone to koszt 1000 zł miesięcznie.
Postanowieniem z 23 marca 2016 r. Sąd odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, bowiem zaskarżone postanowienie organu administracji publicznej, jako wydane na podstawie art. 111 kpa, nie należy do aktów, które można skutecznie zaskarżyć do sądu administracyjnego [art. 247 ppsa;postanowienie NSA z 17.7.2014 r., II OZ 700/14; k. 212-213 akt VII Sa/Wa 2747/14]. W ocenie Sądu I instancji brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki z art. 165 ppsa.
Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazali, że w okresie od wydania postanowienia z 23 marca 2016 r. do momentu zapadnięcia postanowienia z 19 lipca 2016 r. nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, uzasadniająca wydanie postanowienia o innej treści. Skarżący wskazali, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, leki 800 zł a ok. 1000 zł wydają na koszty sądowe z uwagi na prowadzone postępowania: listy polecone, kserokopie. Skarżący wskazali, że aktualnie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym miesięcznie utrzymują się z kwoty 3054 zł. Sytuacja finansowa skarżących zmieniła się zatem na korzyść.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że koszty ponoszone w związku z prowadzonymi licznymi sprawami sądowymi nie należą do kosztów utrzymania koniecznego.
Dodatkowo skarżący nie wykazali, że znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 263-266 akt VII Sa/Wa 2747/14).
Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 19 lipca 2016 r. wywiedli D. W. i M. W.. W piśmie z 15 sierpnia 2015 r. podnieśli, że postanowienie jest niesprawiedliwe i pozbawia skarżących prawa pomocy, prawa do obrony, prawa do wyroku. Postanowienie winno być uchylone, i przyznana pomoc; (k. 287-289 akt VII Sa/Wa 2747/14).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zm. 846, dalej ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, że znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Słusznie Wojewódzki Sąd zbadał, czy doszło do zmiany okoliczności sprawy, tj. zmiany okoliczności faktycznych bądź prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to które zostało wcześniej wydane i uznał, że do takiej zmiany nie doszło. Jak wynika z porównania wcześniejszego wniosku, w oparciu o który rozstrzygał Sąd I instancji wydając postanowienie z 19 lipca 2016 r. i aktualnego wniosku PPF, sytuacja finansowa skarżący uległa nieznacznej poprawie. Skarżący wskazali, że z dodatkiem pielęgnacyjnym miesięcznie utrzymują się z kwoty 3054 zł (poprzednio była to kwota 3047 zł).
Sąd I instancji słusznie uznał, że sytuacja skarżących nie uległa zmianie, w taki sposób, by możliwa stała się zmiana postanowienia z 23 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i prawidłowo odmówił zmiany tego postanowienia (art. 165 ppsa). Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżanego postanowienia. Argumenty podniesione w zażaleniu z 15 sierpnia 2016 r. nie są relewantne.
Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.