Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 572/15, po rozpoznaniu wniosku Towarzystwa [...] w P., odmówił przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Towarzystwo prowadzi Stanicę Żeglarską w P. W ramach działalności gospodarczej prowadzi pole namiotowo-kamperowe, świadczy usługi związane z czarterem jachtów, wodowaniem i zimowaniem jachtów. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 669.148,47 zł, wartość środków trwałych 3.897.895,85 zł, a zysk za ostatni rok wyniósł 144.436,41 zł. Wniosek strona uzasadniła brakiem środków finansowych pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego. Podkreśliła, że wysokość jej zobowiązań finansowych znacznie przewyższa wysokość osiągniętego dochodu (zysku). Posiada kredyt w rachunku bieżącym w Banku Spółdzielczym Warmińsko-Mazurskim w wysokości 110.000 zł, oraz zadłużenie w Spółdzielczym Banku Warmińsko-Mazurskim w wysokości 1,207.000,00 zł, ponadto posiada zadłużenie u osób prywatnych na łączną kwotę ok. 512.126,00 zł.
Dalej Sąd podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Towarzystwo ciągle funkcjonuje w obrocie gospodarczym, osiąga przychód z prowadzonej działalności, przystosowuje się do warunków prowadzenia działalności gospodarczej, pozyskuje klientów i zatrudnia pracowników. W takich warunkach, w ocenie Sądu nie można uznać, by strona skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Koszty postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej. Struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez stronę skarżącą wskazuje, że dała ona pierwszeństwo innym kosztom działalności w sytuacji, gdy osiągane przychody pozwalają na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, przy czym o możliwościach płatniczych skarżącej spółki, zdaniem Sądu świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym, jak i publicznoprawnym (regularne wpłaty na rzecz urzędów skarbowych I Zakładu Ubezpieczeń Społecznych).
W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z tych względów Sąd odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Towarzystwo w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciło błędne zastosowanie art. 246 § 2 p.p.s.a. i wniosło o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że wysokość zobowiązań finansowych Towarzystwa znacznie przewyższa wysokość osiągniętego dochodu (zysku). Wskazano na wysokość zobowiązań wobec banków i osób fizycznych i podkreślono, że wpłaty na rachunek bankowy nie mogą być wykorzystane na uiszczenie wpisu sądownego od skargi kasacyjnej, ponieważ są one w całości przeznaczane na cele statutowe stowarzyszenia. Z literalnego brzmienia wpłat wynika, że poszczególne darowizny są dokonywane na cele statutowe a nie na uiszczenie wpisu sądowego i Towarzystwo nie ma możliwości wydatkowania otrzymywanych darowizn na inne cele.
Sytuacja, w jakiej od dłuższego czasu znajduje się stowarzyszenie uniemożliwia mu zaoszczędzenie środków finansowych na pokrycie wpisu sądownego w kwocie 2.000 zł. Fakt, że Towarszystwo funkcjonuje w obrocie gospodarczym nie oznacza, że jest w stanie zaoszczędzić kwotę wymaganą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.
Towarzystwo podejmuje wszelkie kroki, aby nie zalegać z uiszczaniem należności publiczno-prawnych, co zostało zinterpretowane na jego niekorzyść przez Sąd, który bezzasadnie przyjął, że w takiej sytuacji strona może także uiścić opłatę sądową.
Zdaniem strony skarżącej skoro nie była inicjatorem przedmiotowego postępowania to nie sposób obarczać go koniecznością poniesienia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") – osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawa nakłada zatem na osobę prawną obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. W związku z tym wniosek powinien być poparty dokładną i wyczerpującą argumentacją służącą uprawdopodobnieniu, że osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Wynika to również z treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiemu, że nie jest uzasadnione przyznanie Towarzystwu prawa pomocy w zakresie częściowym. Towarzystwo mimo posiadania zobowiązań wobec banków i osób fizycznych, uzyskało w 2014 r. zysk w wysokości 144 436, 41 zł. pozwalający na wygospodarowanie kwot niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych (bilans i rachunek zysków i strat, wyciągi z rachunku bankowego) wynika, że Towarzystwo prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciło płynność finansową. Majątek jakim dysponuje Towarzystwo oraz szeroki zakres prowadzenia działalności stwarzają możliwość zgromadzenia środków finansowych niezbędnych dla ochrony własnego interesu, w szczególności kosztów udziału w postępowaniach sądowych. Rzeczą więc Towarzystwa jest takie zarządzanie swoim majątkiem i dochodami, aby możliwe było zabezpieczenie środków finansowych na podstawowe koszty prowadzonej działalności, w tym koszty sądowe. Zaznaczyć należy, że wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.