Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 590/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na działalność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że H. S. (dalej skarżący) pismem z 9 czerwca 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na działalność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej organ bądź WINB) w sprawie dotyczącej obiektów budowlanych (tj. warsztato-magazynu i 2 silosów), wybudowanych na działce nr [...] (przed jej podziałem) w [...]. W uzasadnieniu wskazał, że WSA wyrokiem z dnia 3 października 2007 r. [II SA/Sz 142/07] nakazał M. i Z. P. przeprowadzenie procedury legalizacyjnej obiektów budowlanych wybudowanych bez ważnego pozwolenia na budowę na ww. działce stanowiącej współwłasność skarżącego oraz M. i Z. P. oraz działce stanowiącej własność [...]. Ów obowiązek znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach prawa. Skarżący poinformował, że Wójt Gminy [...] odprzedał swoje udziały w gruncie M. i Z. P., a obecnie toczy się postępowanie rozgraniczeniowe między jego działką, a działkami przyległymi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że nie prowadzi żadnych postępowań w sprawach dotyczących obiektów wskazanych przez skarżącego, natomiast wielokrotnie odpowiadał na skargi skarżącego dotyczące działań organu powiatowego, jak i udzielał wyjaśnień Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w związku z takimi skargami na działalność WINB.
Z uwagi na brak sprecyzowania przedmiotu skargi, Sąd I instancji wezwał skarżącego pismem z 1 lipca 2014 r. do jednoznacznego wskazania:
- - czy pismo z 9 czerwca 2014 r. zatytułowane jako skarga na działalność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] stanowi skargę na decyzję, postanowienie czy inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), jeśli tak to należy podać numer i datę zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności i określić naruszenie prawa bądź interesu prawnego;
- - czy też pismo to jest skargą na bezczynność tego organu, wówczas należy podać w jakiej konkretnie sprawie domaga się od organu wydania decyzji, postanowienia bądź podjęcia przewidzianej prawem czynności lub aktu,
- - czy też jest skargą na działanie niniejszego organu wniesioną w trybie art. 227 kpa;
w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem przyjęcia, że pismo to jest skargą na działanie wskazanego organu wniesioną w trybie art. 227 kpa.
Jednocześnie Sąd I instancji poinformował skarżącego o treści art. 3 § 1 i 2 ppsa; pouczył, że postępowanie w sprawie skargi wniesionej w trybie art. 277 kpa nie podlega kontroli sądów administracyjnych.
Pismo zobowiązujące do określenia przedmiotu skargi doręczono skarżącemu 4 lipca 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 14 akt II SA/Sz 590/14).
Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie udzielił na nie odpowiedzi, a pismem 7 lipca 2014 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że niniejsza skarga jest oczywiście bezzasadna, ponieważ nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego. Skarga w niniejszej sprawie została złożona na działanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Mimo wezwania skarżący nie sprecyzował przedmiotu skargi, zatem zgodnie z rygorem wskazanym w zobowiązaniu, Sąd I instancji przyjął, że skargę na działalność WINB wniesiono w trybie art. 227 kpa. Zgodnie z art. 227 kpa przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy lub ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie sprawy.
Materia objęta tym przepisem dotyczy skargi powszechnej, która uruchamia samodzielne, jednoinstancyjne, uproszczone postępowanie administracyjne, kończące się zawiadomieniem skarżącego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi. Skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia (art. 228 kpa). Właściwość tych organów określa art. 229 i 230 kpa.
Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że postępowanie skargowe prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej. Do organu właściwego, a nie sądu administracyjnego, należy kierować pisma zawierające spostrzeżenia o nieprawidłowościach popełnionych przez organy, czy jego pracowników. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych. Skarga na działalność organu administracji publicznej wniesiona w trybie art. 227 kpa, nie stanowi żadnego z aktów czy czynności wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, a nadto brak jest przepisu szczególnego, który przewidywałby kontrolę sądową działania administracji publicznej w trybie skargowym.
Wobec powyższego, Sąd I instancji uznał, że skarga H. S. na działanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], jako stanowiąca skargę powszechną, nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co przesądza, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 247 ppsa, uniemożliwiająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie.
Zażalenie na powyższe rozstrzygniecie wywiódł H. S., przytaczając argumenty podniesione w skardze z 9 czerwca 2014 r., podtrzymując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu i wskazując, że sprawa jest prawnie bardzo skomplikowana i winna być prowadzona przez profesjonalnego pełnomocnika (k. 3-5, 15-17, 30-31 akt II SA/Sz 590/14).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 ppsa). Art. 247 ppsa wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 28.11.2012 r., II FZ 906/12, cbosa).
Pismem sądowym z 1 lipca 2014 r., prawidłowo doręczonym dnia 4 lipca 2014 r., wezwano skarżącego do jednoznacznego wskazania czy pismo z 9 czerwca 2014 r.: stanowi skargę na decyzję, postanowienie czy inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa i podanie numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności i określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego; jest skargą na bezczynność organu i wskazanie w jakiej konkretnie sprawie skarżący domaga się wydania decyzji, postanowienia bądź podjęcia przewidzianej prawem czynności; jest skargą na działanie organu, wniesioną w trybie art. 227 kpa. Skarżącego pouczono, że w przypadku nie wykonania wezwania w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, Sąd I instancji przyjmie, że pismo z 9 czerwca 2014 r. jest skargą na działanie organu wniesione w trybie art. 227 kpa, która jest niedopuszczalna do sądu administracyjnego (k. 9-11, 14 akt II SA/Sz 590/14).
Skarżący we wskazanym terminie nie wniósł odpowiedzi na wezwanie z 1 lipca 2014 r., a jedynie dnia 7 lipca 2014 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata (k. 15-18 akt II SA/Sz 590/14).
O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 ppsa, jeśli Sąd wydał postanowienie o odmowie przyznania stronie prawa pomocy przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 210, uw. 3 pkt 1, s. 625-627, uw. 1, 6; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 343, nb 2 lit. o; s. 904, nb 6) – jak było w kontrolowanej sprawie.
Stwierdzona niedopuszczalność skargi z uwagi na art. 58 § 1 pkt 1 ppsa oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 ppsa, a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.